Seks houdt niet op bij zestig: zeven op de tien Nederlanders tussen de 55 en 65 vrijen nog, boven de 75 ruim een kwart, en dat laatste aandeel groeit. Wat verandert is het tempo: trager, zachter en met meer aandacht, en dat vinden veel stellen juist beter.
Minder zin: op latere leeftijd komt de zin meestal pas tijdens het vrijen, niet ervoor. Begin dus gewoon met aanraken; zo werkt dat.
Droog of gevoelig: een goed glijmiddel op waterbasis lost het meeste op. Onze aanrader is Hydra+; bij pijn leest u wat uw lichaam vraagt.
Een erectie die niet meer vanzelf komt: een cockring houdt hem steviger, en met de Pulse Solo Essential geniet hij ook zonder stijve penis.
Deze blog hoort bij ons overzicht over seks op latere leeftijd6 blogs: na uw 50ste, 65ste en 70ste, intimiteit en seks zonder penetratieBekijk alle onderwerpenSluiten
u bent hierSeks op latere leeftijd (60+)zo blijft intimiteit fijn, speels en vol verlangen.
De kalender zegt niets over wat er in bed nog kan.
Seks verandert als u ouder wordt, maar verdwijnt zeker niet. Integendeel: voor veel 60-plussers wordt intimiteit juist rijker, rustiger, sensueler en meer verbonden. Minder prestatiedruk, meer tijd, meer aandacht voor elkaar en vaak ook meer zelfvertrouwen zorgen ervoor dat seksualiteit op latere leeftijd een heel eigen charme krijgt.
En laten we vooral niet vergeten: regelmatig vrijen is niet alleen goed voor uw geest, maar ook voor uw lichaam. Het houdt u energiek, bevordert uw gezondheid en versterkt de band met uw partner. Het is de sleutel tot vitaliteit, vreugde en verbinding. Dus blijf samen fantaseren, lachen, spelen en experimenteren. Voor een leven lang gepassioneerd liefhebben.
Wegwijzer
Waar wilt u beginnen?
Wat speelt er bij u? Kies hieronder, dan ziet u meteen waar u moet zijn: op deze pagina, in een van onze andere blogs, of in de winkel.
Kies een vak, dan verschijnt de route.
Hoeveel leeftijdgenoten vrijen nog, en tot welke leeftijd?
De meter: kies uw leeftijd en zie het aandeel dat het afgelopen jaar seks had, mannen en vrouwen apart.
Zes standjes met een tekening, elk met de reden waarom het de gewrichten spaart en een kussen of hulpmiddel dat erbij past. Lepeltje, zij aan zij, op de bedrand, met een wigkussen, staand leunend, en zij bovenop.
Ervaringen van lezers: onder wie Ans, die op haar 63ste voor het eerst echt verlangen voelde, en Els en Hans, allebei na een verlies.
Wat helpt u verder?
Vijf dingen die 60-plussers het vaakst helpen: glijmiddel en een vochtinbrenger, een ring, een kussen en een speeltje dat zonder erectie werkt. De keuzewijzer verderop kiest met u mee, in twee tikken.
Ons meest verkochte glijmiddel: een pompje, blijft lang glijden, plakt niet en kan met elk speeltje en elk condoom. Van ons eigen merk House of Delight.
Een zachte, superrekbare ring die de erectie langer stevig houdt. De eenvoudigste eerste stap als hij niet meer vanzelf blijft.
De masturbator die ook zonder stijve penis werkt: kloppende golven in plaats van trillingen, voor hem alleen of samen.
Een vochtinbrenger voor dagelijks of om de dag: houdt het slijmvlies soepel, ook als u niet vrijt. Het glijmiddel is dan voor erbij.
Kijk bij alle hulpmiddelen voor comfort .
Uw route staat hieronder. Een ander vak kiezen kan altijd.
Seks op latere leeftijd: mythes en realiteit
Veel mensen denken dat oudere volwassenen nauwelijks nog zin hebben in seks. Maar onderzoek van het Nederlandse Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laat een genuanceerder beeld zien. Hoeveel ouderen hebben seks? Bij 55- tot 65-jarigen is ongeveer 70 % seksueel actief, bij 65- tot 75-jarigen circa 53 % en onder 75-plussers steeg het aandeel van 16 % in 2014 naar 27 % in 2022.
Daarbij valt op dat mannen op hogere leeftijd iets vaker seksueel actief zijn dan vrouwen. Dat verschil heeft meerdere sociale en demografische oorzaken. Zo zijn oudere vrouwen vaker alleenstaand, onder meer doordat mannen gemiddeld ouder zijn binnen relaties én doordat vrouwen een hogere levensverwachting hebben. Daardoor zijn er op hogere leeftijd simpelweg meer vrouwen die geen partner (meer) hebben, wat automatisch invloed heeft op hun seksleven.
Komt er na een scheiding of na het overlijden van een partner toch weer iemand op uw pad, dan begint u eigenlijk opnieuw. Hoe dat gaat, ook in bed, leest u bij opnieuw daten en vrijen na een scheiding of verlies.
Tot welke leeftijd hebben mensen seks?
Zolang ze willen en kunnen; er is geen leeftijd waarop het ophoudt. Van de 75-plussers had 27 procent het afgelopen jaar nog seks, en van de 75-plussers die met een partner samenwonen zelfs 41 procent. Wat ophoudt is meestal niet de seks, maar de partner: wie alleen woont, vrijt op die leeftijd veel minder. Kijk zelf hoe dat zit voor uw leeftijd in de meter verderop.
Hoe vaak hebben 60-plussers seks?
Het CBS telt alleen of iemand het afgelopen jaar seks had, niet hoe vaak. Rutgers vroeg het preciezer: van de 70-plussers had ruim vier op de tien in het afgelopen half jaar seks met een partner, en wie vrijt geeft zijn seksleven gemiddeld een 7, net als jongere mensen. Hoe vaak precies loopt enorm uiteen: een keer per week of een keer per maand komt allebei voor en allebei is normaal. Het enige getal dat telt, is of u er allebei tevreden mee bent.
Seksualiteit en intimiteit bij ouderen: wat verandert er dan wel?
Niet de behoefte aan aanraking, warmte en nabijheid; die blijft tot op hoge leeftijd. Wat verandert is het lichaam: trager opgewonden, droger, een erectie die niet altijd komt, en vaker een ziekte of een medicijn dat meedoet. En de omstandigheden: een partner die ziek wordt of wegvalt, of juist een nieuwe liefde na een scheiding of een verlies. Hoe dat in de praktijk gaat, vertellen Margot en Henry (65-plus) en Henk en Mieke; en seks na uw 70ste heeft een eigen blog.
Deze cijfers tonen duidelijk aan dat seksualiteit een levenslang onderdeel kan zijn van welzijn en gezondheid. Praten over seks op latere leeftijd is dus geen luxe, maar een vorm van zelfzorg.
Vier mythes, en wat er wel klopt
Mythe 1
Seks stopt na je 60e.
Wat klopt er wel
Uit gegevens van het CBS blijkt dat een groot deel van de 55- tot 75-jarigen seksueel actief blijft. Wel neemt de frequentie geleidelijk af met de leeftijd, wat logisch is door veranderende gezondheid, hormonen en relatiecontext. Maar stoppen doet seksualiteit niet. Sterker nog: hebben 75-plussers de afgelopen tien jaar juist vaker seks, wat laat zien dat intimiteit en verlangen blijven bestaan, al verandert de vorm soms.
Mythe 2
Vrouwen verliezen hun libido volledig na de menopauze.
Wat klopt er wel
De menopauze verandert deels het lichaam, maar dat betekent niet dat verlangen verdwijnt. De CBS-cijfers laten zien dat een meerderheid van de vrouwen tussen 55 en 75 nog seks heeft, en dat of iemand boven de 55 nog vrijt vooral samenhangt met partnerstatus, gezondheid en emotionele verbinding. Veel vrouwen ervaren dat libido terugkomt of stabiel blijft zodra klachten zoals droogheid, pijn of stress worden aangepakt. Hormonen spelen dus een rol, maar zijn zelden de enige factor.
Mythe 3
Oudere mannen kunnen geen bevredigende seks meer hebben.
Wat klopt er wel
Veranderingen in erectie zijn normaal, maar oplossingen zijn er volop. Van erectieringen tot penispompen en eenvoudige aanpassingen die veel druk wegnemen.
Mythe 4
Seks op latere leeftijd is ongezond.
Wat klopt er wel
Er is geen bewijs dat seks na uw 60e schadelijk zou zijn voor gezonde volwassenen. Integendeel: in verschillende onderzoeken wordt juist een verband gevonden tussen vrijen en een beter ervaren gezondheid, meer levensvreugde en minder stress (bron).
Ouder worden verandert uw lichaam, maar ook de manier waarop u intimiteit beleeft. Vaak wordt seks minder gehaast en meer sensueel, met meer aandacht voor het moment.
Meer tijd, minder druk, meer vrijheid
Daarnaast zijn er hoogstwaarschijnlijk geen kinderen meer in huis en staat werk en carrière op een andere plek in het leven, wat zorgt voor extra tijd en plek voor spontane en lange vrijpartijen. Deze jaren, met meer tijd en minder afleiding, kunnen dan ook een tijd van seksuele creativiteit en passie zijn.
Seks is meer dan penetratie (en dat maakt het vaak beter)
Met het ouder worden verschuift de focus vaak van prestaties naar beleving. En dat werkt eigenlijk alleen maar in uw voordeel. Veel stellen ontdekken dat intimiteit rijker en intenser wordt wanneer er minder nadruk ligt op penetratie en meer op:
aanraking
zachte massage
kussen
sensualiteit
fantasieën delen
romantisch spel
voorspel dat (veel) langer mag duren
Het schoonste van seks op latere leeftijd is vaak de ontdekking dat intimiteit veel breder is dan alleen penetratie. Sensualiteit, tederheid, langzame aanraking en emotionele verbinding worden belangrijker dan snelheid of prestatie.
Gezondheidsvoordelen van seks na uw 60e
Hoewel seks op latere leeftijd vaak wordt gezien als iets dat 'nog kan', vergeten we soms dat het ook werkelijk goed is voor lichaam en geest. Intimiteit activeert meerdere systemen in het lichaam die bijdragen aan vitaliteit, ontspanning en een gevoel van verbinding.
Een cocktail van feel-good hormonen
Tijdens seks komen verschillende hormonen vrij die u niet alleen in het moment goed laten voelen, maar ook nog uren erna.
Endorfine helpt om pijn te verzachten en geeft een lichte natuurlijke euforie. Veel mensen ervaren na seks minder last van spanning, hoofdpijn of stijfheid.
Dopamine zorgt voor een tevreden, ontspannen gevoel dat u helpt om stress los te laten.
Oxytocine, ook wel het verbinding- of knuffelhormoon genoemd, versterkt het gevoel van intimiteit en vertrouwen tussen partners.
Prolactine stijgt na een orgasme en geeft dat rustige, verzadigde gevoel dat het lichaam helpt herstellen.
Deze combinatie maakt dat seks niet alleen plezierig is, maar ook een natuurlijke manier biedt om stress te reguleren en emotioneel tot rust te komen.
Mooie huid, betere doorbloeding
Tijdens opwinding en vrijen gaat uw hart iets sneller kloppen en neemt de doorbloeding in uw huid toe. Dat geeft een natuurlijke, gezonde glans. Een betere bloedcirculatie zorgt ervoor dat de huid voller toont, gezonder oogt en meer zuurstof krijgt.
Cardiovasculaire voordelen
Wie regelmatig vrijt, heeft gemiddeld een gezonder hart; dat is gemeten bij volwassenen tot zestig. En Amsterdams onderzoek onder ouderen laat zien dat wie plezier heeft in seks en dat belangrijk vindt, gemiddeld wat langer leeft (bron). Het bewijst niet dat seks het hart beter maakt, want gezonde mensen vrijen ook vaker. Maar het laat wel zien dat vrijen voor een gezond hart geen gevaar is, eerder andersom.
Intimiteit als mentale gezondheidsboost
Intiem contact bevordert niet alleen lichamelijke gezondheid, maar versterkt ook het zelfvertrouwen. Mensen die zich gewenst, aangeraakt en verbonden voelen, ervaren minder eenzaamheid, meer levenslust, een verbeterde stemming en een sterker gevoel van verbondenheid met hun partner. Seks is dus niet enkel plezierig, maar ook een bron van emotionele veerkracht op latere leeftijd.
Wat gebeurt er met uw lichaam als u ouder wordt?
Uw lichaam verandert uiteraard met het ouder worden. Dat is geen probleem, maar iets om te begrijpen, en vooral: iets waarmee u kunt leren meebewegen. Veel van deze veranderingen zijn volkomen normaal en goed op te vangen met kleine aanpassingen, hulpmiddelen en open communicatie.
Veranderingen bij vrouwen
Door de menopauze daalt de oestrogeenproductie, waardoor de vagina droger en gevoeliger kan worden. Dat hoeft uw seksleven niet te beperken, maar vraagt soms om iets meer aandacht, tijd en zachtheid. Veelvoorkomende veranderingen:
minder natuurlijke lubricatie
dunnere vaginawanden, wat soms tot gevoeligheid of lichte pijn kan leiden
tragere opwinding
Gelukkig bestaan er tal van oplossingen. Een goed glijmiddel kan wonderen doen, net als sensuele massage of langer voorspel. Welk glijmiddel bij droogte het best past, staat in onze vergelijking voor de overgang; voelt het ook overdag droog of branderig, dan is een vochtinbrenger zoals JO Renew een uitkomst. Bij pijn tijdens het vrijen is het zinvol om even stil te staan bij wat uw lichaam nodig heeft.
Libido bij een vrouw van 60: wat is normaal?
Alles tussen elke week zin en zelden uit uzelf. Bij veel vrouwen verandert vooral het soort zin: minder spontaan, meer als antwoord op aanraking, warmte en tijd. Droogte, slecht slapen, medicijnen en een partner met erectieproblemen drukken de zin minstens zo vaak als de hormonen zelf. Wat u eraan kunt doen staat in libido verhogen als vrouw en geen zin meer na de overgang.
Veranderingen bij mannen
Veel mannen ervaren rond en na hun 60e veranderingen in erectiekwaliteit. Dat is een natuurlijk gevolg van veroudering van de bloedvaten en hormoonbalans. Veelvoorkomende veranderingen:
tragere of minder stevige erectie
sneller verlies tijdens penetratie
langere hersteltijd
Er zijn eenvoudig bruikbare hulpmiddelen voor zowel solo- als koppelspel, zoals erectieringen, penispompen en masturbators die druk verlagen en plezier vergroten. Blijft de erectie structureel weg, lees dan erectiestoornis oplossen en erectie zonder pil. Een masturbator die daar echt voor is gemaakt, is de Pulse Solo Essential: geen trillingen maar kloppende golven, en die voelt u ook als de penis slap of half stijf blijft.
Chronische aandoeningen en hun impact
Veel 60-plussers leven met chronische aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, diabetes, artrose of rugklachten, of een vergrote prostaat, en dat kan natuurlijk invloed hebben op het seksleven. Denk bijvoorbeeld aan minder energie en uithoudingsvermogen, verminderde doorbloeding, gevoeligheid of pijn, of beperkingen in houding en bewegingsvrijheid.
Minder of geen seks bij mannen rond de 65 is bovendien niet noodzakelijk een oorzaak van slechte gezondheid, maar soms een signaal van onderliggende problemen zoals chronische aandoeningen, depressieve klachten of erectieproblemen. Drie op de tien mannen, van alle leeftijden, hebben weleens een periode met een erectie die tegenvalt; bij een op de vijfentwintig is het een echte stoornis. Dat verschil is goed om te weten voordat u uzelf een etiket geeft.
Seks is doorgaans veilig voor gezonde ouderen. Gebruikt u medicatie voor hart, bloeddruk, prostaat of diabetes, overleg dan even met uw arts als u nieuwe problemen ervaart. Sommige middelen beïnvloeden bloeddruk, erectie of libido; welke dat zijn leest u in bijwerkingen van medicijnen op seksualiteit en kijk eens in uw medicijnkast.
Is seks veilig met hartklachten of diabetes?
Meestal wel. Vrijen kost ongeveer evenveel inspanning als traplopen; wie dat zonder klachten kan, kan meestal ook vrijen. Na een hartinfarct zegt de cardioloog of de hartrevalidatie wanneer het weer kan; hoe u dan weer begint leest u in seksleven na een hartinfarct. Bij diabetes vraagt vooral de droogte en de erectie aandacht. Krijgt u pijn op de borst, bent u erg kortademig of twijfelt u, dan overlegt u met de huisarts voordat u verder gaat; dat is geen schande, dat is gewoon verstandig voor uw hart.
Met tekeningen
Standjes die knieën, heupen en rug sparen
Een stijve knie, een versleten heup of een rug die niet meer alles pikt: dat is voor veel stellen de echte reden dat het vrijen minder wordt, niet de zin. Deze zes standjes vragen weinig van gewrichten en veel van elkaar. Op de tekeningen is zij donkerpaars en hij lila. Doet vrijen pijn, lees dan ook onze standjes bij pijn bij het vrijen; alle kussens staan bij sekskussens.
Standje 1
Lepeltje
spaart knieën en rug
geen gewicht op elkaar
ook bij een halve erectie
Zo doet u het. U ligt allebei op uw zij, hij achter u, als twee lepels in een la. Trek uw bovenste knie iets op, dan kan hij makkelijker bij u. Zijn hand is vrij voor uw borsten of uw clitoris, en u kunt zijn hand pakken en laten zien wat u wilt.
Waarom het spaart. Niemand draagt gewicht, niemand hoeft op de knieën en de rug blijft recht. De penetratie is ondiep, wat prettig is bij droogte of gevoeligheid, en een niet helemaal stijve penis is hier geen bezwaar.
Fijn erbij. Een pompje Hydra+ glijmiddel binnen handbereik; in deze houding is een beetje extra glijden het halve werk.
Standje 2
Zij aan zij, gezicht naar elkaar
spaart heupen en rug
kussen en kijken
rustig tempo
Zo doet u het. Allebei op de zij, met de gezichten naar elkaar toe. U legt uw bovenste been over zijn heup, hij schuift iets naar u toe. Het tempo is vanzelf traag; dit is een standje om te kussen en te praten.
Waarom het spaart. Geen druk op de heupen en niemand hoeft zich op te drukken. Wie niet meer lang op de rug of op de knieën kan, heeft hier het meeste aan.
Fijn erbij. Een klein speeltje tussen u in, zoals de Je Joue Mimi, past precies in de ruimte tussen uw buiken.
Standje 3
Op de rand van het bed
spaart zijn knieën en haar rug
voeten op de grond
zij bepaalt
Zo doet u het. Hij zit op de rand van het bed met de voeten op de vloer, u gaat op zijn schoot zitten met de rug naar hem toe, uw voeten ook op de grond. U bepaalt het tempo en de diepte met uw benen; hij heeft zijn handen vrij.
Waarom het spaart. Zitten kost minder van knieën en rug dan liggen of knielen. Omdat u allebei steun heeft van de vloer, hoeft niemand zich in te spannen om overeind te blijven.
Fijn erbij. Een cockring houdt de erectie steviger als u rustig aan doet; bij een zittend standje is dat vaak welkom.
Standje 4
Op de rug, met een kussen onder de heupen
spaart haar rug
minder diep
hij staat of knielt op een kussen
Zo doet u het. U ligt op uw rug met een wigkussen onder uw bekken, zodat uw heupen iets omhoog komen en uw knieën ontspannen opgetrokken blijven. Hij staat naast het bed als dat hoog genoeg is; knielt hij, dan met een kussen onder zijn knieën.
Waarom het spaart. Het kussen doet het werk dat uw rug anders doet: het houdt het bekken op de juiste hoogte zonder dat u hoeft te spannen. De hoek maakt de penetratie minder diep en de clitoris beter bereikbaar.
Fijn erbij. De Liberator Jaz is het compacte wigkussen dat wij hiervoor aanraden; de grotere Wedge als u meer lift wilt. Hoe u zo'n kussen kiest, leest u in onze gids over sekskussens.
Standje 5
Staand, leunend op het bed
spaart knieën en heupen
niemand ligt
ook in de keuken
Zo doet u het. U staat voorovergebogen met uw handen of onderarmen op het bed, de tafel of het aanrecht, voeten iets uit elkaar. Hij staat achter u. Hoe hoger het steunvlak, hoe rechter uw rug blijft.
Waarom het spaart. Staan en leunen kost de knieën niets en de heupen weinig; wie stijf wakker wordt, kan dit vaak nog prima. Omdat het diep kan gaan, is een rustig begin verstandig.
Fijn erbij. Voelt diep vrijen gevoelig, dan zetten de zachte Ohnut-bufferringen een grens op de diepte zonder dat u er iets van merkt.
Standje 6
Zij bovenop, met een kussen achter zijn hoofd
spaart zijn rug en knieën
zij bepaalt tempo en diepte
goed bij een wisselende erectie
Zo doet u het. Hij ligt op zijn rug, met een kussen onder zijn hoofd en eventueel een onder zijn knieën. U zit bovenop, rechtop of iets naar voren geleund met uw handen op zijn borst. U kiest de hoek, de diepte en het tempo.
Waarom het spaart. Hij hoeft niets te dragen en niets te houden. Voor u is het zwaarder voor de knieën; een zacht matras of een kussen onder uw knieën helpt, en wie last van de knieën heeft kiest liever de bedrand of het wigkussen.
Fijn erbij. Komt zijn erectie en gaat hij weer, dan is de Pulse Duo gemaakt voor precies dit: een speeltje voor samen dat ook zonder stijve penis werkt.
Een kussen onder de knieën, het hoofd of het bekken maakt bijna elk standje lichter. En wat het ook wordt: begin traag, en lach als het niet meteen lukt. Dat hoort erbij.
Minder of andere zin: mentale & relationele factoren
Verlangen verandert doorheen het leven. Bij sommigen wordt het sterker, bij anderen wat zachter. Dat is normaal. Libido wordt beïnvloed door emoties, relaties, stress, gezondheid en levensgebeurtenissen. Het zegt niets over uw waarde, uw aantrekkelijkheid of uw relatie.
Mentale vermoeidheid, stress en verwachtingen
Mensen denken vaak dat zin in seks spontaan moet ontstaan, maar dat gebeurt steeds minder vanzelf naarmate we ouder worden. Zin groeit vaak pas tijdens intimiteit, niet ervoor. Stress, zorgen, slechtere nachtrust of mantelzorg kunnen verlangen dempen, maar zijn geen bewijs dat u klaar bent met seks.
Openheid is hier cruciaal. Veel stellen voelen spanning, omdat ze denken dat ze moeten presteren of moeten voldoen aan vroegere verwachtingen. Als hier niet over wordt gesproken en als men niet beseft dat dit een normaal verschijnsel is, dan is er kans dat faalangst en spanning roet in het seksleven gooien. Laat het nooit zo ver komen.
Verleden, relatiekwaliteit en emotionele intimiteit
Seks en emotionele verbinding zijn nauw met elkaar verweven. Onuitgesproken teleurstellingen, oude wonden, verlieservaringen of relatiedynamieken kunnen verlangen beïnvloeden. Omgekeerd geldt ook: als u psychisch in goede conditie bent, loopt u veel minder kans op een seksueel probleem.
Zin verandert, maar gaat zelden helemaal weg
Het is normaal dat zin fluctueert. Soms betekent minder zin dat uw lichaam een andere prikkel nodig heeft: meer tederheid, langere opwarming, andere vormen van aanraking, of simpelweg rust.
Het belangrijkste is dat u samen zoekt naar wat wél werkt. Verlangen verandert, maar verbinding kan juist dieper worden.
Hoe wekt u weer zin op bij een partner van 70?
Niet met een pil en niet met een verrassingsaanval. Zin komt op die leeftijd zelden spontaan; ze groeit uit aanraking waar niets achteraan hoeft. Begin dus klein: een hand op de rug bij het koffiezetten, een massage zonder vervolg, samen douchen, een avond zonder televisie. En zeg hardop wat u mist, zonder verwijt.
Haakt een man af, dan is een erectie die niet meer vanzelf komt vaak de stille reden. Laat hem weten dat het u om hem gaat en niet om een stijve penis, en dat er hulpmiddelen zijn die het makkelijker maken; hierboven staan ze. Bij een vrouw lost u eerst droogte of pijn op, anders wint het lichaam het van de zin. En soms is het geen zin maar somberheid, slecht slapen of een medicijn; dan is de huisarts de eerste stap. Praten helpt bij dit alles meer dan u denkt: zo begint u erover.
Even kijken
Hoeveel leeftijdgenoten vrijen nog?
Benieuwd hoeveel Nederlanders van uw leeftijd het afgelopen jaar seks hadden, en wat samenwonen of alleen wonen daarin uitmaakt? De cijfers komen uit de grote gezondheidsenquête van het CBS (2022); u kiest alleen uw leeftijd.
Bekijk de cijfers voor uw leeftijdVerberg de cijfers
1. Hoe oud bent u?
2. Wat wilt u ernaast zien?
83,8% van de Nederlanders van 45 tot 55 jaar had het afgelopen jaar seks.
70,3% van de Nederlanders van 55 tot 65 jaar had het afgelopen jaar seks.
52,6% van de Nederlanders van 65 tot 75 jaar had het afgelopen jaar seks.
26,7% van de Nederlanders van 75 jaar en ouder had het afgelopen jaar seks.
Ruim acht op de tien. Het hoogtepunt ligt rond de veertig, maar het verschil met uw leeftijd is klein.
Zeven op de tien. Seks hoort er in deze jaren gewoon bij.
Ruim de helft dus. Wie denkt dat het daar ophoudt, heeft het mis.
En dat aandeel groeit: in 2014 was het nog 16,4%. U bent dus in goed gezelschap.
Oudere vrouwen hebben vaker geen partner meer dan oudere mannen (mannen zijn in een relatie vaak wat ouder, en vrouwen leven langer). Dat verschil komt voor een groot deel daardoor.
Wie samenwoont, vrijt veel vaker dan wie alleen woont. Een partner weegt minstens zo zwaar als de leeftijd.
In alle groepen onder de 75 nam het iets af; boven de 75 juist niet.
De enige groep waar seks de afgelopen jaren juist toenam.
Bron: CBS, Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor 2022, in samenwerking met het RIVM, Rutgers en Soa Aids Nederland. Het CBS vroeg of iemand in de afgelopen twaalf maanden seks had; mannen en vrouwen, en samenwonend of alleen, zijn apart gemeten en niet gecombineerd.
Kies hierboven wat u ernaast wilt zien.
Praktische tips voor een fijn seksleven na 60
Ouder worden dooft uw seksleven niet. Het verandert gewoon. En vaak ten goede. Minder haast, meer aandacht en meer nieuwsgierigheid maken deze fase ideaal om opnieuw te ontdekken wat u allebei prettig vindt. Hieronder vindt u praktische, vriendelijke en realistische tips die veel 60-plussers helpen om intimiteit speels, ontspannend en plezierig te houden.
Voorspel en samen spelen
Naarmate we ouder worden, kan het wat langer duren voordat lichaam en geest opgewarmd raken. Dat is normaal. Begin romantisch en zoek eerst naar verbinding. Geniet van een eindeloos lange vrijpartij. Plaag of kietel uw partner, lees samen opwindende verhalen, probeer speeltjes uit.
Voorspel is geen opstapje, maar een essentieel en heerlijk onderdeel van de ervaring. Denk aan:
Een andere houding kan ook al veel doen. Een standje dat rustig is voor knieën en heupen en de clitoris vanzelf mee laat doen, is de omgekeerde CAT; wij leggen hem stap voor stap uit.
Zie seks breder
Seks is veel meer dan penetratie. Het gaat om contact, verbinding, intimiteit, aanraking, tederheid en het genieten van de zintuigen.
Dat is precies waar veel 60-plussers opnieuw verliefd op worden: de zachtheid, de nabijheid, het spel. Penetratie is maar één manier van vrijen. Andere vormen zijn minstens zo sensueel.
Wat werkt voor jullie nu?
De sleutel tot fijne seks op latere leeftijd is simpel: opnieuw ontdekken wat nu voor u allebei prettig voelt. Het lichaam verandert, en daarmee ook de manier waarop aanraking, druk, tempo en opwinding werken. Dingen die vroeger vanzelfsprekend waren, kunnen nu anders aanvoelen. Dat is geen verlies, maar een nieuwe fase van exploratie.
Stel uzelf af en toe de vraag: Waar word ik nu warm van? Wat vind ik prettig? Wat heeft mijn partner nodig?
Comfortabele houdingen en hulpmiddelen
Sommige traditionele posities worden minder comfortabel naarmate u ouder wordt, door rugklachten, stijve gewrichten of een verminderde mobiliteit. Gelukkig zijn er talloze alternatieven die minder belasting geven en méér plezier opleveren.
Veel 60-plussers ervaren dat houdingen waarbij één partner minder kracht hoeft te leveren prettiger zijn, zoals zij-aan-zij, leunen tegen een kussen of stoel, of de partner bovenop, zodat er minder spanning staat op onderrug en heupen. Zes van die standjes tekenden wij hierboven voor u uit. Ook hulpmiddelen kunnen comfort én plezier verhogen. Bij erectiestoornissen kan een erectiering helpen om de hardheid te ondersteunen en de druk weg te nemen.
Blijf nieuwsgierig en blijf experimenteren
Stellen die blijven spelen, ontdekken en af en toe iets nieuws proberen, ervaren meestal meer plezier in hun seksleven. Experimenteren hoeft niet groot te zijn. Soms is een andere houding, een nieuwe plek in huis, een kaartspel dat de avond voor u kiest, een speeltje of een andere manier van aanraken al genoeg om de passie weer te laten stromen.
Het mooiste van seks op latere leeftijd is de ontspanning en het vertrouwen. Stellen die samen ouder worden, kennen elkaar beter en durven meer te vragen om wat zij prettig vinden. Dit leidt tot diepere intimiteit en meer tevredenheid.
Voor de meeste veranderingen na uw 60ste bestaat iets simpels dat echt werkt: een goed glijmiddel, een ring, een kussen, een speeltje dat zonder erectie werkt. Twee keuzes, en u ziet onze aanrader met twee alternatieven. Prijzen en producten komen live uit onze winkel.
Gebruik meer dan u denkt en smeer het ook op hem; na de overgang maakt het lichaam het langzamer aan, niet minder graag.
Een vochtinbrenger is voor dagelijks, een glijmiddel voor het vrijen; samen werken ze het best. Blijft het branderig, dan kan de huisarts een hormooncrème voorschrijven.
Kies daarnaast een standje waarin u zelf de diepte bepaalt: zij bovenop of zij aan zij. Pijn is een reden om naar de huisarts te gaan, niet om door te zetten.
Een ring doet u om als hij al half stijf is, hooguit een half uur. Twijfelt u over de maat, neem dan een set.
Een pomp werkt bij de meeste mannen, ook na een prostaatoperatie of bij diabetes; met de bijgeleverde ring blijft de erectie staan. Oefen een paar keer alleen voordat u hem samen gebruikt.
Genot en een erectie zijn twee verschillende dingen. De Pulse bewijst dat elke keer weer, ook bij mannen die dachten dat het voorbij was.
Spreek af dat de massage nergens toe hoeft te leiden; juist dan gebeurt er vaak iets. Plantaardige olie niet samen met een latexcondoom.
Een spel praat voor u: u wijst aan in plaats van dat u moet zoeken naar woorden. Een kaart overslaan is geen valsspelen.
Bij een speeltje van siliconen alleen glijmiddel op waterbasis; dat verlengt zijn leven.
Neem een pijnstiller een klein uur voor het vrijen als u die toch al gebruikt; dat scheelt vaak meer dan u denkt.
Lepeltje, zij aan zij en op de bedrand vragen het minst van knieën en heupen; de standjes met tekening staan hierboven.
Luchtdruk voelt anders dan trillen: zacht zuigen rond de clitoris. Begin op de laagste stand en met een beetje glijmiddel.
Alleen genieten houdt de doorbloeding en het gevoel op peil, en na een prostaatoperatie hoort het vaak bij het herstel.
Kies eerst wat er bij u speelt.
Alles wordt discreet verstuurd, in een neutrale doos.
Ons meest verkochte glijmiddel, van ons eigen merk House of Delight: een pompje, blijft lang glijden, plakt niet en kan met elk speeltje en elk condoom. Ruim gebruiken, dat is het hele geheim.
Een dun siliconenglijmiddel voor de gevoelige huid: een paar druppels blijven de hele vrijpartij glad. Niet samen met speeltjes van siliconen.
Zonder parfum en zonder glycerine, gemaakt voor wie snel geïrriteerd raakt. Op waterbasis, dus met alles te combineren.
Geen glijmiddel maar een vochtinbrenger: om de dag een beetje, en het slijmvlies blijft soepel, ook op dagen zonder seks. Het verschil merkt u na een week of twee.
Een luxe vochtinbrenger op waterbasis zonder glycerine, in een mooie fles die gewoon op het nachtkastje kan staan.
Met hyaluronzuur, voor slijmvlies dat geïrriteerd of beschadigd aanvoelt. Verzacht en glijdt tegelijk.
Zachte ringen die u om de basis van de penis schuift: ze maken de penetratie precies zo diep als prettig is, zonder dat het stoort.
Een superrekbare ring die de erectie langer stevig houdt. Voor een paar euro merkt u of een ring iets voor u is.
Drie maten in een doosje, zodat u thuis rustig uitzoekt welke past. Van ons eigen merk House of Delight.
Vier ringen van zacht siliconen in oplopende maten, ook te combineren. De set voor wie het serieus wil proberen.
Onze meest verkochte handpomp: eenvoudig, degelijk, en met een ring erbij blijft de erectie staan.
Oplaadbaar en op de knop: voor wie met de hand pompen lastig vindt, bijvoorbeeld door artrose. Medisch model.
Werkt met kloppende golven in plaats van trillingen, en daardoor ook als de penis slap of half stijf blijft. De aanrader voor elke man die denkt dat het voorbij is.
De Pulse voor samen: hij ligt ertussen, zij voelt de trillingen ook. Vrijen zonder dat er een erectie nodig is.
De Pulse met afstandsbediening en meer kracht, voor wie de Essential kent en meer wil.
Een massageolie met de geur van aardbei en mousserende wijn: lekker warm op de huid en langzaam intrekkend, precies goed voor een lange massage.
Op siliconenbasis met een warme citrusgeur: glijdt heel lang en kan daarna ook als glijmiddel, veilig met latexcondooms.
Vijf kleine massageoliën in een etui: elke avond een andere geur. Een mooi cadeau voor samen.
Het bordspel voor samen, met opdrachten die van onschuldig naar gedurfd gaan. Een hele avond in een doos.
De grote broer van de Sync, met een afstandsbediening die reageert op hoe hard u knijpt. Luxe, en de moeite waard.
Een klein, krachtig speeltje voor de clitoris dat precies tussen twee buiken past. Onze bestseller onder de kleine speeltjes.
Een band met twee handvatten die u om de partner legt: houvast bij een pijnlijke rug, voor een paar tientjes.
Het bekendste wigkussen: steun onder de heupen, knieën of buik, en verrassend veel standjes worden opeens makkelijk.
Een Jaz met een wiegende kant: de beweging komt uit het kussen, niet uit uw knieën.
Een compacte luchtdrukvibrator met zes standen: zacht beginnen, en voor de meeste vrouwen is stand twee al genoeg. Klein en stil.
Luchtdruk plus trilling in een stijlvol speeltje, van ons eigen merk House of Delight. De voordelige keus die niets onderdoet.
De luchtdrukstimulator voor de man: prikkelt de eikel zonder dat er een stijve penis nodig is. Een heel ander gevoel dan een gewone masturbator.
Benieuwd wat u samen nog wilt ontdekken? Doe onze fantasietest
Alle tests en keuzehulpen op een rij
Twijfelt u welke vibrator bij u past? Doe onze vibratortest
alles bij een erectie die niet meewerkt
Een goede keus uit dezelfde groep. Op de productpagina leest u voor wie hij past en hoe u hem gebruikt.
Nog een keuze, dan ziet u onze aanrader.
Ervaringen van lezers
Ans, 65
Ik was altijd preuts: seks alleen in het donker, onder de dekens. Na het overlijden van mijn man dacht ik dat dat hoofdstuk dicht was. Op een wandelreis werd ik op mijn 63ste verliefd, als een bom, en er kwam een verlangen los dat ik nooit eerder had gevoeld. Het licht gaat nu juist aan, want ik wil alles zien.
Truus, 68
Zes jaar geleden kreeg ik een herseninfarct en hield ik er een halfzijdige verlamming aan over. Alles deed pijn en ik voelde me geen vrouw meer. Pas na twee jaar vroeg ik mijn revalidatiearts om een seksuoloog; toen bleek dat mijn man de seks vreselijk miste, maar het niet durfde te zeggen. We bouwden het opnieuw op, met een kussen dat mijn houding steunt en een vibrator met een lang handvat. Het is langzamer en kwetsbaarder dan vroeger, maar ook intiemer, en even ben ik geen patiënt.
Ria, 66
Mijn man heeft al jaren erectieproblemen. Vroeger hielp een pil, maar die mag hij vanwege zijn hart niet meer. Dat we geen echte seks meer hebben, zoals hij het noemt, vind ik niet erg; er zijn genoeg andere manieren. Wat me wel pijn doet, is dat hij zich minder man voelt en me daarom op afstand houdt, hij gaat zelfs later naar bed dan ik. Een huwelijk zonder seks is geen ramp. Een huwelijk zonder kroelen wel.
Gerrit, 78
Als jongen van zeventien leerde ik dat naar bed gaan met een vrouw resultaat moest hebben, en dat idee heb ik mijn hele leven meegesleept. Nu krijg ik hem niet meer recht en merkte ik dat juist die gedachte de rem was. Mijn vrouw en ik zijn samen gaan kijken naar andere mogelijkheden, en het is nu zelfs beter dan ik had kunnen bedenken. Een zoen of een streling heeft een diepere betekenis gekregen.
Els, 63, en Hans, 62
Allebei weduwe en weduwnaar na een huwelijk van ruim dertig jaar. Voor de eerste nacht was ik doodzenuwachtig: zou het onhandig zijn, zou hij een pil nodig hebben, zou ik droog zijn, en wat vond hij van mijn lijf? Het bleek heerlijk. Hans had zich ook afgevraagd of hij iets moest slikken; rustig beginnen was genoeg. We wonen bewust apart en zien elkaar in het weekend. Het voelt alsof we opnieuw mogen beginnen, met de lust van vroeger en de wijsheid van nu.
Wim, 74
Ik gebruik een penisring en daarnaast op recept een erectiepil, nooit alles tegelijk, altijd een ding per keer. Zo lukt het mijn vrouw en mij ongeveer een keer per week. Het is niet meer zo wild als vroeger, maar na 52 jaar huwelijk gaat het nog steeds behoorlijk goed.
Joke, 62
Ik ben al heel lang alleen en vond dat prima; voor mijn plezier had ik mijn handen. In de overgang verdween mijn lust en deed ik het steeds minder. Een vriendin noemde een luchtdrukstimulator een wonderapparaatje. Eerst vond ik het een raar ding, maar binnen een paar minuten bracht het me weer tot grote hoogte. Ik zie het aan mijn ogen in de spiegel: de energie is terug.
Wat deze verhalen gemeen hebben: niet de leeftijd zat in de weg, maar de schaamte, de stilte of een klacht die op te lossen was. Wie erover praat, met de partner of met de huisarts, komt bijna altijd ergens uit.
Opnieuw beginnen met een nieuwe partner
Na een scheiding of na het overlijden van uw partner komt er soms toch weer iemand op uw pad. Fijn, en ook een beetje eng: een nieuw lichaam naast u, en uw eigen lichaam dat anders is dan dertig jaar geleden. Over het daten zelf schreven we opnieuw daten en vrijen na een scheiding of verlies; hier gaat het om die eerste keer samen in bed.
Eerste keer seks op latere leeftijd met een nieuwe partner: hoe pakt u dat aan?
Langzaam, en met de mond open. Bijna iedereen is zenuwachtig, en de ander ook. Zeg het gewoon, dat scheelt de helft van de spanning. Een paar zinnen die werken, als u ze in uw eigen woorden zegt:
"Ik vind dit spannend, het is lang geleden."
"Mag ik je eerst gewoon even vasthouden?"
"Zeg het als iets niet fijn is, dan doe ik dat ook."
"Bij mij werkt niet alles meer vanzelf, daar moet je niet van schrikken."
Een erectie die wegblijft komt bij een eerste keer vaker door de spanning dan door de leeftijd; neem de druk eraf door af te spreken dat er die avond niets hoeft. Voor haar: neem glijmiddel mee en gebruik het ruim, ook als u het vroeger nooit nodig had. En denk aan een condoom: ook na de overgang kunt u een soa oplopen; het condoom is nu niet voor een zwangerschap maar voor uw gezondheid, en juist daarom wordt hij vaak vergeten. Een soa-test via de huisarts of de GGD is een gewone, slimme start van een nieuwe relatie; vraag hem samen aan, dan is het geen beschuldiging.
En valt het de eerste keer tegen? Dan heeft u samen een ervaring en begint u de volgende keer een stuk verder. Zo gaat dat op elke leeftijd.
Zo blijft het leuk
Een vaste avond in de week waarop de televisie uit blijft. Een massage zonder dat er iets achteraan hoeft. Een keer in de logeerkamer, of in het hotel waar u vroeger ook kwam. Samen douchen voor het slapen. Het hoeft niet groot: de meeste stellen die het leuk houden, doen gewoon af en toe iets anders dan altijd.
En lach om wat niet lukt. Een knie die kraakt, een erectie die even wegblijft, een glijmiddelpompje dat te hard spuit: wie erom kan lachen, vrijt beter.
Tot slot: verlangen kent geen houdbaarheidsdatum
Seks op latere leeftijd hoeft niet stiller, kleiner of beperkter te worden. Integendeel. Voor veel 60-plussers wordt intimiteit juist rijker, vrijer en meer ontspannen dan ooit. U kent uzelf beter, u weet wat u fijn vindt en u durft vaker uit te spreken wat u verlangt. En dat zijn precies de ingrediënten voor een diep, sensueel en bevredigend seksleven.
Natuurlijk verandert het lichaam. Natuurlijk vraagt opwinding soms meer tijd, en soms wat hulpmiddelen. Maar nergens staat geschreven dat verlangen stopt zodra de kalender een bepaald getal laat zien. Verlangen leeft zolang u het aandacht geeft. Verbinding groeit wanneer u blijft praten, spelen, voelen en nieuwsgierig durft te blijven.
Blijf dus ontdekken, blijf teder, blijf nieuwsgierig.
Blijf lachen, aanraken, fantaseren en genieten van elkaars aanwezigheid.
Uw seksleven heeft geen houdbaarheidsdatum. Het heeft alleen een uitnodiging: om te blijven liefhebben, op uw eigen ritme, op uw eigen manier, zo lang u wilt.
Seksualiteit blijft een belangrijk onderdeel van welzijn en vitaliteit, ongeacht uw leeftijd. Het gaat niet om prestatie, maar om verbinding, genieten en samen ontdekken wat u nu fijn vindt.
Veelgestelde vragen
Antwoorden op uw vragenKlikTik op een vraag voor het antwoord
Tot welke leeftijd hebben mensen seks?
Er is geen leeftijd waarop het ophoudt. Van de Nederlanders van 75 jaar en ouder had 27 procent het afgelopen jaar seks, en van de 75-plussers die met een partner samenwonen 41 procent. Wie alleen woont, vrijt op die leeftijd veel minder; een partner weegt minstens zo zwaar als de leeftijd. Bekijk de cijfers voor uw leeftijd.
Tot welke leeftijd kan een vrouw seks hebben en klaarkomen?
Zo lang ze wil. De overgang verandert het lichaam (droger, trager opgewonden), maar niet het vermogen om te genieten of klaar te komen; de clitoris blijft gewoon werken. Wat helpt: meer tijd, glijmiddel, en aanraking die bij het lichaam van nu past. Pijn is geen onderdeel van ouder worden, maar iets om op te lossen; lees overgang en seks.
Tot welke leeftijd kan een man seks hebben?
Ook daar staat geen grens op. De erectie komt na uw 60ste trager, is vaak minder hard en vraagt meer directe aanraking, maar klaarkomen en genieten blijven mogelijk tot op hoge leeftijd. Een cockring, een penispomp of een masturbator die ook zonder erectie werkt maakt het verschil tussen afhaken en doorgaan; lees ook erectiestoornis oplossen.
Hoeveel ouderen zijn seksueel actief?
Volgens het CBS (2022) had in de afgelopen twaalf maanden 70 procent van de 55- tot 65-jarigen seks, 53 procent van de 65- tot 75-jarigen en 27 procent van de 75-plussers. Bij mannen boven de 75 is dat 37 procent, bij vrouwen 18 procent, vooral omdat oudere vrouwen vaker alleen zijn (bron).
Hebben vrouwen van 80 nog zin in seks?
Ja, een deel van hen zeker, al zegt het CBS niets over zin maar alleen over seks hebben: van de vrouwen boven de 75 had 18 procent het afgelopen jaar seks, en van de 75-plussers met een partner in huis ruim vier op de tien. Zin verandert van vorm: minder uit zichzelf, meer als antwoord op warmte en aanraking. Wie op haar tachtigste zin heeft, is niet gek maar gezond.
Hoe wekt u weer zin op bij een partner van 70?
Met aanraking zonder verplichting, niet met een pil of een verrassingsaanval. Een massage, samen douchen, een avond zonder televisie, en hardop zeggen wat u mist zonder verwijt. Bij een man zit de rem vaak in een erectie die niet meer vanzelf komt; bij een vrouw in droogte of pijn. Los dat eerst op; hierboven staat hoe.
Is seks gezond op oudere leeftijd?
Ja. Er is geen bewijs dat seks na uw 60ste schadelijk is voor gezonde mensen, en wie regelmatig vrijt voelt zich gemiddeld gezonder, slaapt beter en voelt zich minder eenzaam. Seks is eerder een teken van vitaliteit dan een risico.
Is seks veilig na hartklachten of met diabetes?
Meestal wel. Vrijen kost ongeveer evenveel inspanning als traplopen; wie dat zonder klachten kan, kan meestal ook vrijen. Na een hartinfarct zegt de cardioloog of de hartrevalidatie wanneer het weer kan; bij diabetes vragen vooral droogte en de erectie aandacht. Gebruikt u medicijnen voor hart, bloeddruk of diabetes en merkt u nieuwe klachten, overleg dan met uw huisarts; lees ook seksleven na een hartinfarct.
Wat kunt u doen bij vaginale droogheid?
Een goed glijmiddel op waterbasis zoals Hydra+ bij het vrijen, langere opwarming en zachte aanraking helpen het meest. Is het ook overdag droog of branderig, dan houdt een vochtinbrenger zoals JO Renew het slijmvlies soepel. Blijft het pijn doen, dan kan de huisarts een hormooncrème voorschrijven; neem dan contact op.
Hoe verandert seks als u ouder wordt?
Vooral in tempo en vorm, niet in of het nog kan. Opwinding komt trager, penetratie staat minder centraal en voorspel wordt belangrijker. Veel 60-plussers vinden hun seksleven juist intiemer, rustiger en sensueler dan vroeger, met minder haast en meer aandacht.
Eerste keer seks op latere leeftijd met een nieuwe partner: waar let u op?
Zeg dat u het spannend vindt, spreek af dat er niets hoeft, neem glijmiddel mee en gebruik een condoom, want ook na de overgang kunt u een soa oplopen. Een soa-test via de huisarts of de GGD is een gewone start van een nieuwe relatie. Lees onze tips en opnieuw daten en vrijen.
Welke standjes zijn fijn als knieën, heupen of rug pijn doen?
Standjes waarbij niemand gewicht hoeft te dragen: lepeltje, zij aan zij met de gezichten naar elkaar, zittend op de rand van het bed, op de rug met een wigkussen onder de heupen (hij staat naast het bed), of staand leunend op het bed. Alle zes met tekening staan hierboven; een sekskussen maakt elk standje lichter.
Wanneer gaat u met seksuele klachten naar de huisarts of een seksuoloog?
Bij pijn die niet overgaat met glijmiddel en tijd, een erectie die ook 's ochtends wegblijft, bloedverlies na het vrijen, of zin die maandenlang helemaal weg is en u verdriet doet. De huisarts kijkt naar medicijnen en gezondheid; een seksuoloog helpt als het tussen de oren of tussen u tweeën zit. Praten over seks is voor hen dagelijks werk; voor u is het een stap, en een goede.
Bronnen en verantwoording
Gebaseerd op de bronnen hieronder en op gepubliceerde ervaringsverhalen van 60-plussers. Deze blog is bedoeld als inspiratie en vervangt geen advies van een arts of seksuoloog: bij pijn, bloedverlies, een erectie die ook 's ochtends wegblijft of hartklachten gaat u naar de huisarts.
Centraal Bureau voor de Statistiek. Toename seksuele activiteit onder 75-plussers. Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor, met RIVM, Rutgers en Soa Aids Nederland, 17 maart 2023. bekijk bron
Rutgers. Kerncijfers Leefstijlmonitor Seksuele Gezondheid 2024. 2025. bekijk bron
De Graaf H e.a., Rutgers. Monitor Seksuele Gezondheid 2023. 2024. bekijk bron
Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-Standaard De overgang. Herziening 2022. bekijk bron
Pellegrino F e.a. Relationship between age, comorbidity, and the prevalence of erectile dysfunction. European Urology Focus, 2023. bekijk bron
Stentagg M, Skär L, Sanmartin Berglund J, Lindberg T. Cross-sectional study of sexual activity and satisfaction among older adults 60 years of age and older. Sexual Medicine, 2021. bekijk bron
Cameron J, Santos-Iglesias P. Sexual activity of older adults: a systematic review of the literature. International Journal of Sexual Health, 2024. bekijk bron
Beerepoot S, Luesken SWM, Huisman M, Deeg DJH (Amsterdam UMC, LASA). Enjoyment of sexuality and longevity in late midlife and older adults. Journal of Applied Gerontology, 2022. bekijk bron
Wang Y e.a. The association of sexual frequency with cardiovascular diseases incidence and all-cause mortality. Scientific Reports, 2024. bekijk bron
Hartstichting. Het effect van medicijnen op seks en intimiteit. 2025. bekijk bron
Diabetesvereniging Nederland. Seksuele problemen met diabetes. 2024. bekijk bron
ReumaNet. Intimiteit en seksualiteit bij reumatische aandoeningen. 2023. bekijk bron
Kerssies J, Bendien E (Leyden Academy on Vitality and Ageing). Lust op leeftijd: tijd om waarderend te luisteren naar ouderen over seksualiteit. Tijdschrift voor Gerontologie en Geriatrie, 2026. bekijk bron
Vermeeren E. Hoe seks verandert als je ouder wordt, met arts-seksuoloog Elise van Alderen en Ymke Kelders (Rutgers). NU.nl, 2024. bekijk bron
