Het korte antwoord
Champagne deelt u het makkelijkst in naar zoetheid. Van droog naar zoet zijn er zeven soorten: brut nature, extra brut, brut, extra dry, sec, demi-sec en doux. Brut is veruit de bekendste: ruim negen van de tien flessen zijn brut. Verder vertelt het etiket iets over de druiven (blanc de blancs of blanc de noirs), de kleur (rosé) en het jaar (met of zonder jaartal).
Welke fles past bij uw moment? Onze champagnekiezer zet de soorten uit dit stuk die erbij passen voor u op een rij.
Wie wordt er nou niet blij van een glas champagne?
Champagne kan een dag zonniger maken, een speciaal moment feestelijker en een mooie avond sprankelender. Champagne staat voor feestelijk en genieten. Bij een speciale gelegenheid is champagne de aangewezen drank. En er kunnen nooit genoeg speciale gelegenheden zijn in het leven.
Maar hoe zoekt u de juiste champagne uit? Wij helpen u graag op weg.
Welke soorten champagne zijn er?
In de winkel staan ze keurig naast elkaar, maar wat is nu eigenlijk het verschil? Het belangrijkste is de zoetheid. Vlak voordat de fles voorgoed dichtgaat, krijgen de meeste champagnes nog een scheutje wijn met suiker: de dosage. Hoeveel suiker daarin zit, bepaalt of hij brut, sec of demi-sec heet. Er zijn zeven stappen, van kurkdroog tot echt zoet, en in de tabel hieronder staan ze allemaal. Ruim negen van de tien flessen zijn brut: droog, maar niet streng.
Daarna kijkt u naar de druiven. Champagne wordt vooral van drie druiven gemaakt. Chardonnay brengt frisheid en een vleugje citrus. Pinot noir maakt de wijn voller, met rood fruit. En meunier? Die geeft rondheid en fruit, denk aan appel en peer. Staat er blanc de blancs op de fles, dan zitten er alleen witte druiven in. Bij blanc de noirs zijn het alleen blauwe.
Dan de kleur: naast de gewone, goudgele champagne is er rosé. En het jaar. De meeste champagne heeft geen jaartal, omdat de wijnmaker wijnen uit verschillende jaren mengt; zo smaakt de fles van een huis elk jaar ongeveer hetzelfde. Was een oogst uitzonderlijk goed, dan kan hij er een champagne met jaartal van maken, een millésimé. Helemaal bovenaan staat de cuvée prestige, het paradepaardje van een huis, zoals Dom Pérignon of Cristal.
Bij oesters kiest u een brut of een blanc de blancs; meer over oesters leest u in Oesters: prikkel voor de geest, de zinnen en de liefde. En wie champagne het liefst in een cocktail drinkt, vindt de Strawberry Kiss, champagne met aardbeienpuree, bij Cocktails van verlangen.
Rosé, blanc de blancs en blanc de noirs
Rosé champagne wordt op twee manieren gemaakt. De wijnmaker mengt zijn witte basiswijnen met een beetje rode wijn uit de Champagne zelf. Of hij laat het sap van blauwe druiven even op de schillen staan, tot het kleur krijgt. De kleur kan variëren van zachtroze tot dieproze, en rosé is vaak wat fruitiger van smaak. Rosé champagne ruikt meestal naar rode vruchten zoals aardbeien of frambozen.
Deze champagne is prachtig om te zien. Leuk voor romantische momenten, zoals een zoete afsluiter in bed, en erg lekker bij desserts met rood fruit: aardbeien met room of een kersentaart. Wie de eerste rosé maakte? Daar zijn de huizen het niet over eens. Ruinart noemt zijn rosé uit 1764 de eerste ter wereld, en Veuve Clicquot maakte in 1818 de eerste door witte en rode wijn te mengen. Wij houden ons erbuiten.
Blanc de blancs wordt alleen van witte druiven gemaakt, meestal chardonnay. Het is een frisse, lichte champagne met iets zilts, wat kenners mineraal noemen. Jonge blanc de blancs is zeer geschikt als aperitief en lekker bij veel visgerechten.
Er zijn ook witte (lees: blanke) champagnes die alleen van zwarte (lees: blauwe) druiven worden gemaakt: pinot noir, meunier of allebei. Dat kan, want het sap van blauwe druiven is gewoon wit; bij het persen blijft het zo kort mogelijk bij de schillen. Deze champagnes heten blanc de noirs, en ze staan bekend om hun karakter, pittigheid en kracht.
En wat kiest u? Een wijnliefhebber twijfelde ook. "Ik ben dol op het minerale van een blanc de blancs uit Le Mesnil-sur-Oger, maar ik hou ook van de kracht van een blanc de noirs", schreef hij. Zijn voorkeur ging uiteindelijk uit naar blanc de blancs. U mag ze gerust allebei proberen.
Klik aan wat bij u past. Wij zetten de soorten uit dit stuk die er het best bij passen op een rij.
Van brut nature tot doux: zo zoet is elke soort
Hoe zoet een champagne is, staat altijd op het etiket. De woorden zijn in heel Europa vastgelegd, met de hoeveelheid suiker per liter erbij. Let op bij extra dry: ondanks de naam is die juist iets zoeter dan brut.
| Soort | Suiker per liter | Smaak | Lekker bij |
|---|---|---|---|
| Brut nature (ook pas dosé of dosage zéro) | minder dan 3 gram, zonder toegevoegde suiker | kurkdroog | als aperitief, voor wie van erg droge wijn houdt |
| Extra brut | 0 tot 6 gram | heel droog | als aperitief, en voor mensen die ook van erg droge wijnen houden |
| Brut | minder dan 12 gram | droog maar toegankelijk; ruim 9 van de 10 flessen | bijna alles, van de borrel tot het hoofdgerecht |
| Extra dry | 12 tot 17 gram | iets zoeter dan brut | wie brut net te droog vindt |
| Sec | 17 tot 32 gram | een beetje zoet | nagerechten, of iets zoetzuurs |
| Demi-sec | 32 tot 50 gram | zoet en rond | het dessert, gebak, iets met pistache |
| Doux | meer dan 50 gram | heel zoet, en zeldzaam | het dessert, voor echte zoetekauwen |
Alleen brut nature krijgt helemaal geen suiker toegevoegd; een extra brut mag tot 6 gram suiker per liter hebben. Demi-sec ziet u minder vaak, en doux is echt zeldzaam geworden.
Hoe wordt champagne gemaakt?
Eerst even de kennis ophalen. Champagne is een mousserende wijn, die wordt geproduceerd in het gelijknamige gebied in Frankrijk. Alleen mousserende wijn uit deze streek, gemaakt volgens de méthode champenoise, mag de naam champagne dragen. Die naam is in meer dan 130 landen beschermd.
De meeste champagnes bestaan uit een mengsel van pinot noir, chardonnay en meunier. Wij schreven hier ooit dat goede champagne weinig tot geen meunier bevat. Dat was niet terecht: meunier staat op bijna een derde van de wijngaarden, en zelfs de legendarische Krug uit 1928 had er een beetje van. Wel rijpt wijn van meunier sneller dan die van de andere twee.
Ergens aan het eind van de zomer geeft het Comité Champagne per dorp de oogstdatum vrij. Dan trekken zo'n 120.000 plukkers de wijngaarden in om de druiven voorzichtig met de hand binnen te halen; machines komen er niet aan te pas. De druiven mogen in geen geval gekneusd worden. Daarna gaan ze meteen naar de pers.
Dan begint de eerste gisting, in tanks of vaten. De suiker uit de druiven wordt alcohol en er ontstaat een stille wijn. Daarna kan de malolactische gisting volgen, waarbij scherp appelzuur zachter melkzuur wordt. Niet elk huis wil dat; Krug moedigt die stap bijvoorbeeld niet aan.
Vervolgens begint de bereiding van de champagne. De keldermeester mengt wijnen van verschillende druiven, dorpen en soms jaren tot zijn cuvée. Die gaat de fles in, met een scheutje gist, suiker en wijn erbij: de liqueur de tirage. In de fles eet de gist de suiker op, en zo ontstaan alcohol en koolzuur. Dat heet de prise de mousse, letterlijk het vangen van de bubbels.
Dan wacht de fles in de kelder: minstens vijftien maanden, met jaartal minstens drie jaar, en meestal langer. Des te langer de rijpingsperiode, des te duurder de champagne. Daarna worden de flessen gedraaid tot het gistdepot in de hals zit. De hals gaat in een ijskoud bad, en bij het openen schiet de druk het bevroren proppje eruit. Pas dan komt de dosage, en die bepaalt of het een brut of een demi-sec wordt.
Het champagne-etiket lezen en kiezen
Op een champagne-etiket staan een aantal zaken die het u makkelijker maken om de champagne te herkennen en er de juiste uit te zoeken. Al dat Frans maakt het ingewikkelder dan het is.
Het woord CHAMPAGNE moet op het etiket staan. Staat er alleen Champenoise, Méthode Traditionnelle of iets dergelijks op, dan gaat het om een andere drank. Dat kan best een lekkere fles zijn, maar champagne is het niet. Verder staan er de zoetheid op (brut, sec, demi-sec), het alcoholpercentage, meestal rond de 12 procent, de inhoud en de naam van de maker.
Ziet u grand cru of premier cru, dan komen de druiven uit dorpen met de beste naam. Vroeger kreeg elk dorp een cijfer, dat ook de prijs van de druiven bepaalde. Die schaal is in 2010 afgeschaft, maar de 17 grand cru-dorpen en de 42 premier cru-dorpen mogen hun titel houden. Staat er niets, dan is het gewoon champagne. Niks mis mee.
Als een champagne gemaakt is van druiven van één (goed) jaar, dan noemt men dit een millésimé. Op het etiket staat dan het jaartal waarop de druiven zijn geplukt. Staat er geen jaartal op de fles, dan is het een non-vintage, kortweg NV: een mengsel van meerdere oogsten, zodat de huisstijl elk jaar hetzelfde blijft. Het is vaak zo dat een millésimé van een producent beter is dan zijn NV. Het is echter niet zo dat een NV van de ene producent per definitie onderdoet voor een millésimé van een andere.
Cuvée prestige is de naam die een huis aan zijn allerbeste wijn geeft. Deze champagne zit vaak in luxueuze, fraai vormgegeven flessen. Niet voor niets, want zoals de naam al zegt, is het de allerbeste champagne van het huis. Denk aan Dom Pérignon, Cristal of La Grande Dame. De cuvée prestige is niet goedkoop en wordt geserveerd bij verfijnde gerechten.
Klein gedrukt staat er een code van twee letters. NM betekent dat een champagnehuis de fles maakte, ook met druiven die het inkocht; alle grote huizen zijn NM. RM is een wijnboer die alleen eigen druiven gebruikt en zelf champagne maakt. MA staat voor het merk van een koper, zoals de huismerkchampagne van een supermarkt.
Producenten willen nog wel eens een eigen toevoeging op het etiket zetten, zoals cuvée spéciale of réserve (vergelijkbaar met de CL, XL en GL van auto's). Omdat die toevoeging per producent verschilt, kunt u er flessen van verschillende makers niet op vergelijken. Binnen het aanbod van één producent is natuurlijk wel onderscheid te maken.
De geschiedenis van champagne
De legende wil dat de monnik Dom Pérignon de eerste slok nam en riep: "Kom snel, ik drink sterren." Een prachtig verhaal, alleen klopt het niet helemaal. Dom Pérignon ging vanaf 1668 over de wijn van de abdij van Hautvillers en maakte die een stuk beter, door wijnen van verschillende wijngaarden slim te mengen. Hij waarschuwde al dat druiven bij de oogst niet geplet mochten worden. Maar de bubbels heeft hij niet uitgevonden, en die zin over de sterren kreeg hij pas later van de reclame.
Champagne is door niemand uitgevonden. In de koude Champagne stopte de gisting in de winter vanzelf, en in het voorjaar begon die weer. Het gas ontsnapte dan uit de vaten, dus de wijn bruiste de ene keer wel en de andere keer niet. Eind zeventiende eeuw gingen de wijnmakers de wijn in flessen doen, en toen bleven de bubbels erin. Het hof en de rijke adel waren meteen verkocht.
Makkelijk was het niet. In de kelders ontploften regelmatig flessen, en sommigen noemden champagne de wijn van de duivel. Pas met dikker glas, schudrekken en een betrouwbare manier om de suiker af te meten kregen de makers de bubbels in de hand.
Veuve Clicquot: de weduwe die alles veranderde
Een van de belangrijkste figuren in die geschiedenis is een vrouw. Barbe-Nicole Clicquot Ponsardin was 27 toen haar man in 1805 overleed. De jonge weduwe (veuve in het Frans) nam het champagnehuis over, in een tijd dat vrouwen veel minder rechten hadden. Ze wilde van niemand afhankelijk zijn.
In 1810 maakte ze de eerste champagne met jaartal. Zes jaar later bedacht ze de schudtafel, waarop de flessen worden gedraaid tot het gistdepot in de hals zit. En in 1818 maakte ze de eerste rosé door witte en rode wijn te mengen. Ze werd La Grande Dame van de Champagne genoemd. Het huis haalt haar regel nog altijd aan: "Onze wijnen moeten zowel de tong als het oog behagen".
Bijna alle Franse koningen werden gekroond in de kathedraal van Reims, midden in de Champagne. Op de kroningsbanketten vloeide de wijn naar verluidt rijkelijk, en zo heette champagne al snel de wijn van koningen en de koning van de wijnen. En de minnaars? Dat champagne ook hun drank werd, hoeft niemand uit te leggen die ooit samen een fles heeft opengemaakt.
De grote champagnehuizen
De eerste champagnehandelaren vestigden zich in Reims, Épernay en Aÿ, en daar zitten nog altijd veel grote huizen. Zeven namen die u zeker tegenkomt:
Moët & Chandon heeft de meeste wijngaarden van de hele Champagne, en kelders van meer dan 28 kilometer lang. De bekendste fles is Moët Impérial. Dom Pérignon komt uit dezelfde stal, maar is een huis apart: alleen met jaartal, en minstens acht jaar in de maak.
Bij Veuve Clicquot, het huis van de weduwe, kent u vast het gele etiket van de Brut Yellow Label. De topchampagne heet La Grande Dame, naar Madame Clicquot zelf.
Krug wil elk jaar de best mogelijke champagne maken, wat het weer ook doet. Daarom is de gewone fles, de Grande Cuvée, een mengsel van wijnen uit veel verschillende jaren, en ligt hij zo'n zeven jaar in de kelder. Gewoon is hier dus maar betrekkelijk.
Bollinger is een familiehuis in Aÿ, verliefd op pinot noir en bekend om zijn krachtige stijl. James Bond drinkt het sinds Moonraker. En dan was er Lily Bollinger, ook weduwe, die het huis midden in de oorlog overnam en op de fiets door de wijngaarden ging. Van haar komt de R.D.: een oude jaargang die pas vlak voor de verkoop van zijn gist wordt ontdaan.
Louis Roederer maakt Cristal, in 1876 bedacht voor tsaar Alexander II, die elk jaar de beste cuvée van het huis wilde hebben. Vandaar die doorzichtige fles van kristal met een platte bodem. De Collection is hun mengsel van meerdere jaren.
Ruinart is het oudste champagnehuis, begonnen in 1729. Chardonnay is er de rode draad, en de kelders zijn oude kalkgroeven, met de hand uitgegraven.
En Taittinger is een onafhankelijk familiehuis waar ook chardonnay de toon zet. De Comtes de Champagne, een blanc de blancs, maken ze alleen in uitzonderlijke jaren.
Veel kelders kunt u bezoeken. Neem ook in de zomer een warme jas mee, want beneden is het fris. Een mooi doel voor een romantisch weekend weg.
Wat is de beste champagne?
Champagne kiezen blijft natuurlijk heel persoonlijk. Iedereen heeft nu eenmaal een andere smaak. De een wil kurkdroog, de ander een tikje zoet; de een zweert bij chardonnay, de ander bij de kracht van pinot noir. Een goede champagne is dus gewoon een champagne die u lekker vindt.
Maar wat vinden de kenners de beste champagne? De Zweed Richard Juhlin is auteur van onder andere 4000 Champagnes. Hij wordt door kenners gezien als een van de goeroes onder de champagne en heeft er inmiddels meer dan achtduizend beoordeeld. Toen wij dit stuk voor het eerst schreven, zetten we zijn persoonlijke top 50 er in zijn geheel in. Daarin vooral oude jaargangen van Krug, Bollinger, Salon en Cristal, flessen van tientallen jaren oud. Op nummer één: een Krug uit 1938.
De beroemdste van allemaal is volgens hem de Krug uit 1928. Juhlin dronk hem alleen uit een halve fles, en schreef: "Ongelooflijke kracht, maar gemaderiseerd. Bel me als u een magnum vindt". Gemaderiseerd betekent: door de jaren wat geoxideerd, een beetje als madeira. En hij heeft een punt met die magnum, want in een grote fles rijpt champagne beter dan in een gewone.
Duur is niet altijd beter. Er zijn supermarktchampagnes van onder de 20 euro die in een blinde test als beste koop uit de bus kwamen (bron). De duurdere flessen vielen daar niet per se beter in de smaak.
Een lezer van een Nederlands consumentenforum vertelt hoe ze met de buren voor de deur stonden, met een fles bubbels van nog geen 6 euro. De buren vonden hem heerlijk; ze wisten niets van de prijs. Toen ging er een fles van 110 euro open, die de buurvrouw had gekregen. "Ze vonden die van mij lekkerder." De lezer zelf vond die van de buurvrouw overigens lekkerder.
Onder de 30 euro. Vooral champagne uit de supermarkt, soms als huismerk (MA op het etiket). Voor een feest met veel gasten prima.
30 tot 60 euro. Hier staan de bekende flessen van de grote huizen, zoals Moët Impérial, Veuve Clicquot Yellow Label en Louis Roederer Collection. Betrouwbaar, en goed voor een bijzondere gelegenheid. Kijk hier ook eens naar champagne van een wijnboer die zelf bottelt (RM op het etiket).
60 tot 150 euro. Dan begint het serieuze werk, zoals de blanc de blancs van Ruinart, die rond de 90 euro kost, of de rosé van hetzelfde huis.
Boven de 150 euro. Dom Pérignon, La Grande Dame, Krug Grande Cuvée en Cristal, van ruim 190 tot bijna 300 euro. Iets voor een trouwdag. Of gewoon een keer, om te weten hoe het smaakt.
Tips voor het ontkurken en schenken van champagne
Champagne drinkt u koel, maar niet ijskoud: tussen de 8 en 10 graden. Leg de fles een paar uur onder in de koelkast, of zet hem een half uur in een emmer met half water, half ijs. Een champagne zonder jaartal drinkt u op 8 graden maar niet kouder, een champagne met jaartal liefst rond de 10 graden.
De platte coupe uit oude films is mooi, maar de bubbels en de geur ontsnappen er te snel uit. Ook de smalle flûte is niet ideaal. Beter is een hoog glas in de vorm van een tulp: bol onderin, smaller bovenin. Een andere liefhebber stapte over van flûtes op bourgogneglazen, of anders gewone wittewijnglazen. Hij merkte alleen iets minder bubbels als het glas lang bleef staan: "Voor mij wordt die heel kleine afname ruimschoots goedgemaakt door de extra geur". Wilt u toch een flûte of een coupe, voor het filmgevoel? Doe het gewoon.
Zorg ervoor dat de glazen schoon zijn. Was ze bij voorkeur met de hand in heet water, zonder afwasmiddel, en zeker niet in de afwasmachine. Doet u dat toch, spoel ze dan goed na met water. Het zout en afwasmiddel zijn ware killers voor de bubbels in uw glas.
Haal de folie eraf, draai het muselet (het ijzerdraadje om de kurk) los en houd de kurk stevig vast. Houd de fles schuin, met de hals van iedereen af. Draai dan niet aan de kurk maar aan de fles, rustig, tot de kurk er met een zacht zuchtje uit glijdt. Het kan wel eens wat kracht kosten om hem los te krijgen. Houd de kurk goed tegen en laat hem met een sissende beweging van de fles komen. Laat hem nooit knallen. Dat is zonde van de champagne die verspild wordt en van het koolzuur dat in één klap ontsnapt.
Champagne bewaren
Champagne is klaar om te drinken als u hem koopt; hij heeft dan al minstens vijftien maanden in de kelder gelegen. Wilt u hem bewaren, kies dan een donkere plek zonder luchtjes, met een vaste temperatuur tussen de 10 en 15 graden. Zo kunt u een fles jaren bewaren. Of de fles rechtop staat of ligt, maakt niet uit (bron). De koelkast is goed voor een paar uur, niet voor maanden. Champagne is kostbaar, dus houd daar rekening mee bij het bewaren.
Blijft er wat over? Doe er een speciale champagnestop op en zet de fles koel, dan blijven de bubbels een of twee dagen goed. Het lepeltje in de hals helpt niet. En gaat u romantisch picknicken, neem dan een halve fles mee; die is daar perfect voor.
Champagne en eten: wat past erbij?
Champagne hoeft niet bij de toost te blijven. Een brut zonder jaartal kan de hele maaltijd mee, wat er ook op tafel staat.
Voor de borrel kiest u een champagne die niet te zwaar is, zoals een brut of blanc de blancs zonder jaartal. Zet er licht gezouten crackers, noten, groene olijven en blokjes Gruyère bij, en u heeft het aperitief zoals ze het in de Champagne zelf aanraden. Een champagne met jaartal mag ook gewoon bij de borrel, als u vrienden eens iets bijzonders wilt inschenken.
Brut zonder jaartal is prima als aperitief en bij voorgerechten zoals vis, schaal- of schelpdieren; denk aan een van onze drie zinnenprikkelende voorgerechten. Brut met een jaartal is een wat 'vollere' champagne, die u kunt serveren bij gevogelte, rood vlees, kaas- en sausgerechten.
Meer ideeën voor een avond aan tafel vindt u bij onze lustopwekkende recepten.
Echt verboden is weinig, maar suiker en chocolade zijn lastig. Martin Dibben, die bij de Britse cateraar Searcys over de champagne gaat, noemt chocolade "het ingrediënt dat elk champagnehuis mijdt als de pest". Bij een heel zoet toetje past een demi-sec beter dan een droge brut. Desserts die hun zoetheid uit room, boter of banketbakkersroom halen, zoals panna cotta of crème brûlée, gaan wel goed samen met champagne.
Houdt u van chocolade, zoals in onze chocoladedesserts? Dibben vond toch een uitweg: pure chocolade van 80 of 100 procent cacao, met weinig suiker dus, ging goed samen met een gewone brut. Pittig eten of iets met azijn erbij? Een harde regel is daar niet voor, dus probeer het gerust.
Champagne en romantiek: ideeën voor samen
Dat champagne en romantiek bij elkaar horen, weet u al. Maar wat doet u ermee als de glazen eenmaal zijn ingeschonken?
Zet de fles in een ijsemmer op het nachtkastje en schenk voor elkaar in. Neem de tijd. Leg wel een donkere handdoek op het laken, want champagne plakt een beetje.
Giet een klein beetje in het kuiltje boven het sleutelbeen of in de navel van uw partner, en drink het daar langzaam op. Koude champagne op warme huid tintelt heerlijk; wie meer wil spelen met warm en koud, leest onze blog over temperature play. Houd het wel bij de buitenkant: net als bij eetbare chocolade bodypaint geldt dat suiker niet in of rond de vagina hoort.
Doop een aardbei in uw glas en voer hem aan uw partner, of geef hem door met een kus. Een rosé past er mooi bij, en wie van zoet houdt, neemt een demi-sec. Wilt u de aardbeien eerst in chocolade dopen, zoals in een romantische afsluiter in bed? Neem dan pure chocolade met veel cacao.
In bad met bubbels
Een warm bad, kaarsjes, zachte muziek en een glas champagne binnen handbereik. Het is een cliché, en dat mag. Stap er samen in en laat de avond zijn gang gaan.
Daarna kan een massage met warme olie; hoe u dat aanpakt, leest u bij erotische massage leren. In onze Shunga-giftbox met aardbei en champagne zitten vijf minis, met onder meer een massageolie en een massagekaars die smelt tot olie. Laat de kaars een kwartiertje branden, blaas hem uit en voel eerst op uw pols of de olie niet te warm is. Emma (56) van ons testpanel nam de set mee op een weekend weg. "Ik houd normaal gesproken niet van aardbeien geur, maar de geur van dit kaarsje is fris, licht en verfijnd", schreef ze daarna.
De oliën en de kaars gaan niet samen met een latexcondoom; neem dan het glijmiddel op waterbasis dat erbij zit.
Dim de lichten, steek een paar kaarsen aan en zet muziek op, bijvoorbeeld uit onze lijst met sexy klassieke muziek. Hoe u de slaapkamer zelf sfeervol inricht, leest u bij slaapkamer feng shui, en wie zin heeft in een spelletje, vindt er een bij de beste erotische spellen.
Liever een grote fles olie? De Shunga Romance massageolie ruikt naar aardbei en mousserende wijn. Wij vinden hem fijn omdat hij langzaam intrekt en niet vettig voelt. Leg er een handdoek onder, want olie kan vlekken geven. Gebruik hem niet met latexcondooms, en niet bij een notenallergie: er zit amandel- en pecanolie in. Meer om samen te masseren vindt u bij sensuele massage, en alles voor een verleidelijke avond bij meer verleidelijks voor samen.
Alternatieven voor champagne
Soms hoeft het geen champagne te zijn. Voor een groot feest of gewoon door de week. Of omdat de fles toch in een cocktail verdwijnt. Er zijn goede bubbels uit andere streken.
Crémant is Franse mousserende wijn, gemaakt op dezelfde manier als champagne: met druiven die met de hand zijn geplukt en de tweede gisting in de fles. Hij komt uit acht andere Franse streken, zoals de Loire, de Bourgogne en de Elzas. Vaak een stuk goedkoper dan champagne, en wat ons betreft de beste keus voor door de week.
Cava komt uit Spanje, bijna altijd uit de Penedès in Catalonië, en krijgt zijn bubbels ook in de fles. Hij moet minstens negen maanden op zijn gist liggen, korter dan champagne. Betaalbaar, en fijn voor een groot feest.
Prosecco komt uit Noordoost-Italië, uit Veneto en Friuli, en wordt vooral van de druif glera gemaakt. Zijn bubbels krijgt hij bijna altijd in een grote tank, niet in de fles. Heerlijk in een cocktail, zoals de L'amour Passion uit Cocktails van verlangen.
En smaakt het minder? Niet per se. In een grote blinde test scoorden crémants en prosecco's gemiddeld net zo goed als de geteste champagnes.
Als alleen het beste goed genoeg is, natuurlijk. Bij een trouwdag of een jubileum, bij goed nieuws, of op een avond die u samen bijzonder wilt maken. Dan wilt u dat ene woord op de kurk zien staan.
Tot slot. Bewaar de kurk. Op een echte champagnekurk staat het woord Champagne, en bij een fles met jaartal ook het jaar. Schrijf er met een stift de datum bij, en waarom de fles openging. Na een paar jaar heeft u een la vol kleine herinneringen.
Demi-sec en doux zijn de zoete soorten. Een demi-sec heeft 32 tot 50 gram suiker per liter, een doux nog meer, en die is zeldzaam. Sec en extra dry zijn net iets zoeter dan brut, maar nog niet echt zoet. Het woord staat altijd op het etiket.
Begin gerust in de supermarkt: daar staan goede champagnes van onder de 30 euro, soms als huismerk. Twee flessen van onder de 20 euro werden in een blinde test als beste koop gekozen. Wilt u nog minder uitgeven, neem dan een crémant; die wordt op dezelfde manier gemaakt.
Eén beste is er niet: rosé loopt van licht en fris tot vol en krachtig. Bij de grote huizen kost de rosé van Ruinart rond de 87 euro en die van Krug ruim vijf keer zoveel. Voor een romantische avond is een frisse rosé met aardbeien erbij al feest genoeg.
Het verschil zit in de suiker die aan het eind wordt toegevoegd. Brut heeft minder dan 12 gram suiker per liter en smaakt droog; ruim negen van de tien flessen zijn brut. Demi-sec heeft 32 tot 50 gram en smaakt zoet en rond. Brut past bij bijna alles, demi-sec vooral bij het dessert.
Tussen de 8 en 10 graden: koel, maar niet ijskoud. Zet de fles een half uur in een emmer met water en ijs, of een paar uur onder in de koelkast. Is hij te koud, dan ruikt en smaakt u weinig.
Champagne is klaar om te drinken als u hem koopt, maar op een donkere plek met een vaste temperatuur tussen de 10 en 15 graden kunt u hem jaren bewaren. Rechtop of liggend maakt niet uit. Een geopende fles blijft met een speciale champagnestop een of twee dagen goed.
Champagne komt uit de Champagne in Frankrijk en krijgt zijn bubbels door een tweede gisting in de fles. Prosecco komt uit Noordoost-Italië en krijgt zijn bubbels bijna altijd in een grote tank. En champagne ligt minstens vijftien maanden in de kelder voordat hij in de winkel komt.
Dat de druiven uit een van de 17 dorpen komen die vroeger de hoogste score kregen. Die schaal is in 2010 afgeschaft, maar de dorpen mogen de naam houden. Premier cru zijn de 42 dorpen daaronder.
Gebaseerd op het Comité Champagne, de Europese etiketregels, de huizen zelf, twee kenners en twee blinde tests van Test-Aankoop; prijzen gepeild bij webwinkels op 19 oktober 2026. Citaten uit het Engels hebben wij zelf vertaald.
Laatst bijgewerkt op 20 oktober 2026.
