Het korte antwoord

Witte asperges zijn van half april tot 24 juni een heerlijk begin van een zwoele voorjaarsavond. Kook ze 8 tot 10 minuten, laat ze nagaren en serveer ze klassiek met ham, ei, peterselie en gebruinde boter, met een glas niet al te droge witte wijn erbij. Dat asperges de zin in seks aanwakkeren, is overigens niet aangetoond. Maar met zo'n bord voor u op tafel maakt dat weinig uit.

  • Seizoen: van ongeveer half april tot Sint-Jan, 24 juni.
  • Vers: niet dof, stevig, met een vochtige onderkant.
  • Koken: witte asperges 8 tot 10 minuten en dan laten nagaren, groene 6 minuten.
  • Voor twee: reken op een kilo witte asperges.
  • Na het eten: blind proeven met een satijnen blinddoek, of een massage met de massagekaars Aphrodisia.

Hoe laat moet u beginnen? Onze kookplanner rekent het voor u terug, met een boodschappenlijstje erbij.

Deze blog hoort bij ons overzicht over eten en verleiding6 blogs: recepten, voorgerechten, oesters, asperges, chocolade en een afsluiter in bedBekijk alle onderwerpenSluiten

Een bord witte asperges met ham en ei, en uw lief tegenover u aan tafel: mooier begint een zachte voorjaarsavond wat ons betreft niet.

Helaas is het aspergeseizoen betrekkelijk kort; in Nederland ongeveer twee maanden, van rond half april tot 24 juni (Sint-Jan). Met plastic folie op de akker zijn de eerste soms wat eerder. Een goede reden dus om er snel bij te zijn.

Wij kiezen voor de klassieker: witte asperges met ham, ei en gebruinde boter, en een glas witte wijn uit de Elzas. Een verwennerij die u graag wilt voorzetten aan uw lief. En makkelijk genoeg om niet de hele avond in de keuken te staan.

Inhoudsopgave

Zijn asperges echt een afrodisiacum?

Nee, asperges zijn voor zover wij weten geen echt afrodisiacum. Dat natuurlijke lustopwekkers de zin in seks vergroten, is nauwelijks aangetoond (bron), en naar asperges zelf hebben wij geen enkel onderzoek bij mensen kunnen vinden.

Een asperge is vooral water, en daarom zo licht. Verder flink wat folaat en vitamine K, en daarnaast kalium, fosfor en calcium. Gezonde groente dus, en dat is mooi meegenomen.

Op deze pagina stond vroeger dat het kalium, fosfor en calcium goed zijn voor een hoog (seksueel) energieniveau. Dat was wat al te enthousiast: een onderbouwing hebben wij er nooit voor gevonden. Die zin nemen wij dus terug.

Ziet u een supplement met asperge dat de zin zou verhogen, kijk dan even goed wat erin zit. Gaat het om shatavari (Asparagus racemosus), dan is dat een familielid van de asperge uit de Indiase ayurveda, en komt het extract van de wortel. Over wat zo'n supplement doet voor de zin, is nog weinig bekend. En met de stengels op uw bord heeft het niets te maken.

Bij 'natuurlijke' lustopwekkers is alleen het etiket lezen trouwens niet genoeg. Daar zit soms stiekem een geneesmiddel in dat alleen op recept mag, zoals sildenafil, de stof uit de blauwe pil (meer over die pillen leest u in Cialis of Viagra). Op het etiket staat het dan niet. De NVWA waarschuwde in 2026 nog voor zulke middelen, die werden aangeprezen als natuurlijk. Samen met bepaalde medicijnen voor hartpatiënten kunnen die stoffen een gevaarlijk lage bloeddruk geven. De NVWA raadt sterk af om zulke middelen via internet of sociale media te kopen. Wij ook.

Wat volgens ons wel werkt, is de avond zelf. Samen koken en rustig de tijd nemen voor elkaar. En een maaltijd die niet zo zwaar is dat u daarna alleen nog op de bank wilt liggen (tenzij dat samen is, natuurlijk).

Waar komt die naam als lustopwekker vandaan?

De naam van de asperge als lustopwekker is eeuwenoud. In de oudheid werd de asperge beschouwd als een afrodisiacum; een voedingsmiddel met een gunstige uitwerking op het liefdesleven. Zo gaat het verhaal tenminste, en de telers van de Brabantse Wal vertellen het zelfs in de papieren voor hun beschermde naam. Een tekst uit de oudheid die dat over onze asperge zegt, hebben wij alleen nooit gevonden.

Wel staat een familielid van de asperge in de Kamasutra, het oude Indiase liefdesboek. Wie in de lente een papje drinkt van onder meer Asparagus racemosus, gekookt in melk met honing en ghee, zou daar volgens het boek meer kracht in bed van krijgen. Een lentedrankje dus, en dat past wel bij een voorjaarsavond.

En dan De geurige tuin (The Perfumed Garden), het liefdeshandboek van sjeik Nefzaui uit Tunis, zo'n vijfhonderd jaar oud. In het hoofdstuk over eieren staat een gerecht dat verrassend veel lijkt op onze asperges met ham en ei. Kook asperges, bak ze daarna in vet en doe er eidooiers met gestampte specerijen over. Wie dat elke dag eet, vindt er volgens de sjeik 'een zeer krachtig, stimulerend middel' in. Elke dag, let wel.

Bewijs is dat natuurlijk niet. Maar wie asperges met ei op tafel zet, kookt wel een gerecht met een lange en nogal zwoele geschiedenis. Meer gerechten met een lustopwekkende naam staan in onze lustopwekkende recepten, en over oesters schreven wij een aparte blog.

Sfeerbeeld: houten kistje met dikke witte asperges met gesloten koppen bij een aspergeakker

Verse asperges kiezen en bewaren

Als u de asperges bij de supermarkt koopt, let er dan op dat ze er niet dof uitzien en dat de asperges nog vochtig zijn. Ze voelen stevig aan, het kopje ook. Als u met het puntje van uw nagel op de asperge drukt moet u nog iets van vocht zien. En nog een leuke: wrijf twee stengels tegen elkaar. Piepen ze, dan zijn ze vers.

Asperges zijn het lekkerste als deze echt vers zijn, hoe verser hoe lekkerder. Ze drogen na het steken snel uit en verkleuren, en dat proeft u. De telers van de Brabantse Wal zetten ze daarom binnen een paar uur na de oogst in de koeling.

Goede witte asperges zijn recht en helder wit. Het kopje is gesloten en niet verkleurd, en de stengel is niet hol en heeft geen bruine plekjes (roest).

Als u in uw omgeving een aspergestekerij heeft probeer ze dan daar te kopen. Dat scheelt echt enorm in de smaak.

Thuisgekomen kunt u ze het beste direct uit de verpakking halen, in een vochtige theedoek wikkelen en onder in de koelkast leggen. Laat ze niet te lang liggen, de kwaliteit gaat er snel op achteruit; een dag of twee, drie houden ze het zo prima uit. Wilt u ze langer bewaren, blancheer ze dan en vries ze in. Dan kunt u er met kerst nog van genieten.

Wit of groen, en wat betekent AA?

Het verschil tussen witte en groene asperges zit in het licht: witte groeien onder een aarden rug, in het donker, groene boven de grond. Witte worden gestoken zodra de kop boven het zand uitkomt. Want boven de grond kleurt de stengel in een paar uur paars en daarna groen. Rond de langste dag, meestal op Sint-Jan, houden de telers ermee op: de wortelstokken moeten ook weer op krachten komen voor het volgende jaar.

Witte aspergesGroene asperges
Waar ze groeienOnder een aarden rug, in het donker.Boven de grond, in het licht.
SchoonmakenSchillen en de harde onderkant eraf.Schoonmaken en de onderkant eraf.
Kooktijd8 tot 10 minuten, daarna nagaren.6 minuten.
CalorieënHeel weinig: ze zijn vooral water.Ook weinig, net iets meer dan wit.

De letters A, AA en AAA op een bos witte asperges gaan over de dikte: A is de dunste (vanaf zo'n anderhalve centimeter), AA de middenmaat en AAA de dikste, van bijna drie centimeter of meer. De prijs hangt af van de vorm, de dikte en een mooie witte kop.

Dikker is wat ons betreft niet per se lekkerder. Voor een diner voor twee kiezen wij graag AA: dik genoeg om er echt iets aan te hebben, en niet zo dik dat de kooktijd een gok wordt.

Sfeerbeeld: handen schillen een witte asperge met een dunschiller op een houten snijplank

Witte asperges schillen

Witte asperges schilt u altijd, met een goede dunschiller, van net onder de kop naar de onderkant, en de harde onderkant snijdt u eraf. Het schillen van de asperges is erg belangrijk.

Handig bij het schillen is om de asperge bij de kop vast te houden en zo richting de onderkant te schillen. Draai hem steeds een stukje. Doe dit totdat u helemaal om de asperge heen bent. Dit voorkomt eventueel knakken of breken van de asperge.

Een oude keukentip: leg de asperges voor het schillen een tijdje in koud water. De asperge zuigt zich dan helemaal vol met vocht en komt weer op adem, en dat maakt het schillen een stuk aangenamer. De telers van de Brabantse Wal doen iets vergelijkbaars: na de oogst gaan hun asperges eerst een flinke tijd in heel koud water.

Gooi de schillen en de afgesneden stukjes niet weg. Trek er een bouillon van en kook de asperges daarin, of maak er de volgende dag soep van.

Hoe kookt u asperges, en hoe lang?

Witte asperges kookt u 8 tot 10 minuten in water met zout en een snufje suiker, en daarna laat u ze met het vuur uit ongeveer 10 minuten nagaren. Groene asperges zijn in 6 minuten gaar.

De klassieke bereidingswijze is de stengels rechtop te koken in een hoge pan of een speciale aspergepan, met de toppen net boven water. Heeft u die niet, dan gaat een brede pan waarin ze plat liggen ook prima, met weinig water en de deksel erop.

Wacht tot het water goed kookt. Pas dan mogen de asperges in de pan, en daardoor gaat het water weer even van de kook. Kookt het opnieuw, draai het vuur dan halfhoog. Het asperges koken begint eigenlijk nu pas. Zo doen wij het ook bij AA.

Alleen heel dikke asperges (AAA) geven wij wat langer: ongeveer 13 minuten koken en dan 10 minuten nagaren in het afkoelende kookvocht. Twijfelt u, prik dan met de punt van een mesje in het dikke uiteinde. Glijdt het er zonder weerstand in, dan zijn ze gaar. Wij halen ze liever iets te vroeg dan te laat uit het water. Een slappe asperge maakt niemand blij.

Sfeerbeeld: witte asperges met ham, ei, peterselie en gebruinde boter, met aardappelen op een bord

De gouden combinatie: asperges met ham en ei voor twee

Asperges met ham en ei is een eenvoudig gerecht: de asperges en de aardappelen gaan tegelijk op het vuur, de eieren koken mee in de aardappelpan, en op het laatst gaat er gebruinde boter over. Met als begeleiding een heerlijke Elzaswijn eten wij ze het liefst.

Voor twee personen:

  • 1 kilo witte asperges, het liefst AA
  • 3 eieren
  • 600 gram aardappelen, kruimig of krieltjes
  • 75 gram roomboter
  • een bosje peterselie
  • 200 gram achterham
  • zout en een snufje suiker.

Een kilo klinkt veel, maar na het schillen blijft er flink wat minder van over. En wie heeft er ooit spijt gehad van een asperge te veel?

  1. Schil de asperges en snijd de harde onderkant eraf.
  2. Schil de aardappelen en kook ze in 20 tot 25 minuten gaar. Kook de eieren er de laatste 8 minuten gewoon in mee.
  3. Kook intussen de asperges zoals hierboven: 8 tot 10 minuten, en dan nagaren met het vuur uit. Samen duurt dat ongeveer even lang als de aardappelen; zet ze daarom tegelijk op.
  4. Hak de peterselie fijn en snijd de ham in reepjes.
  5. Pel de eieren en prak ze met een vork fijn.
  6. Verhit de boter in een steelpannetje tot hij goudbruin is.
  7. Zodra de asperges gaar zijn, laat u ze uitlekken en legt u ze op een warme schaal. Serveer de hamreepjes erover, en verdeel dan het ei en de peterselie erover. Giet de warme boter over het geheel.

Houdt u meer van vis? Neem dan gerookte zalm in plaats van ham. Ook een klassieker, en wat ons betreft minstens zo lekker.

Kookplanner

Hoe laat moet u beginnen?

Vul in hoe laat u aan tafel wilt. Wij rekenen terug en zetten er een boodschappenlijstje bij, voor twee of voor vier.

Open de kookplannerSluit de kookplanner

Voor hoeveel personen?

Welke asperges?

Ham of zalm?

Wat komt erbij?

Uw tijdschema

  1. Wijn: zet de witte wijn of de bubbels koud; alcoholvrij kan ook.
  2. Koud water: leg de asperges een tijdje in koud water, dan schillen ze makkelijker.
  3. Koud water: leg de asperges een tijdje in koud water, dan schillen ze makkelijker.
  4. Schillen: met een goede dunschiller van net onder de kop naar de onderkant, en de harde onderkant eraf. Bewaar de schillen voor een bouillon of soep.
  5. Schillen: met een goede dunschiller van net onder de kop naar de onderkant, en de harde onderkant eraf. Bewaar de schillen voor een bouillon of soep.
  6. Groene asperges: schoonmaken en de onderkant eraf; schillen hoeft niet.
  7. Water opzetten: een pan met zout voor de aardappelen, en een pan met zout en een snufje suiker voor de asperges, deksel erop.
  8. Water opzetten: een pan met zout voor de aardappelen, en een pan met zout en een snufje suiker voor de asperges, deksel erop.
  9. Aardappelen schillen.
  10. Aardappelen schillen.
  11. Aardappelen in het kokende water: 20 tot 25 minuten.
  12. Intussen: hak de peterselie fijn, snijd de ham in reepjes en zet een schaal warm.
  13. Intussen: hak de peterselie fijn, leg de gerookte zalm klaar en zet een schaal warm.
  14. Asperges in het kokende water: 8 tot 10 minuten. Dan het vuur uit en 10 minuten laten nagaren.
  15. Asperges in het kokende water: ongeveer 13 minuten. Dan het vuur uit en 10 minuten laten nagaren.
  16. Groene asperges in het kokende water: 6 minuten, niet nagaren.
  17. Eieren bij de aardappelen in de pan, de laatste 8 minuten.
  18. Afgieten: aardappelen en eieren. De eieren pellen en met een vork fijnprakken.
  19. Boter in een steelpannetje goudbruin laten worden.
  20. Opdienen: de asperges uitlekken en op de warme schaal. De hamreepjes erover, dan het ei en de peterselie, en de warme boter over het geheel.
  21. Opdienen: de asperges uitlekken en op de warme schaal. De zalm erover, dan het ei en de peterselie, en de warme boter over het geheel.
  22. Aan tafel. De rest van de avond is aan u.

Voor vier personen heeft u een grote, brede pan nodig, of u verdeelt de asperges over twee pannen.

Twijfelt u of ze gaar zijn? Prik met de punt van een mesje in het dikke uiteinde: glijdt het er zonder weerstand in, dan zijn ze klaar.

Boodschappen voor twee

  • 1 kilo witte asperges, het liefst AA
  • 1 kilo extra dikke witte asperges (AAA)
  • 600 gram groene asperges (die hoeft u niet te schillen, dus u heeft wat minder nodig)
  • 3 eieren
  • 600 gram aardappelen, kruimig of krieltjes
  • 75 gram roomboter
  • een bosje peterselie
  • 200 gram achterham
  • 200 gram gerookte zalm
  • zout en een snufje suiker
  • een fles niet al te droge witte wijn, bijvoorbeeld uit de Elzas, of bubbels

De tijden zijn ruim gerekend. Het recept staat hierboven.

Welke wijn past bij asperges?

Lekker met een glas niet al te droge witte wijn. Klassiek is een wijn uit de Elzas. Houdt u meer van fris en droog, dan kan een Sauvignon Blanc of een Grüner Veltliner ook. En wat ons betreft mogen er gerust bubbels op tafel, het is tenslotte een romantisch diner; welke champagne u kiest, leest u in onze champagneblog.

Een glas wijn bij zo'n diner is gewoon gezellig. Schenk in wat u samen lekker vindt, en zet er een kan water bij voor de dorst.

Drinkt u liever geen alcohol? Een alcoholvrije mousserende wijn maakt het net zo feestelijk.

Sfeerbeeld: twee handen in elkaar op tafel bij kaarslicht, met rode wijn en aardbeien

Na het eten: zo wordt het een zwoele avond

Dek de tafel buiten als het warm genoeg is, met een paar kaarsjes en een plaid voor als het afkoelt. Zachte muziek erbij; in onze blog over sensuele muziek staan suggesties.

Proef blind. Doe uw partner een satijnen blinddoek om en laat raden wat u voert: een aspergepunt of een aardbei? Wie niets ziet, voelt en ruikt vaak net wat meer.

Geef een massage. Een massage is een mooie overgang van tafel naar bank. Onze massagekaars Aphrodisia past daar goed bij, al was het maar om de naam. Laat hem minstens vijf minuten branden, doof de vlam en giet de gesmolten olie in uw hand. Test de olie eerst even op uw eigen huid. Niet gebruiken op gevoelige plekken zoals vagina, penis of anus, of op een beschadigde huid, en ga na het insmeren niet in de zon. Heeft u een allergie, let dan op: er zitten amandelolie en soja in.

Massageolie is voor de huid en is geen glijmiddel. Gebruikt u condooms, houd de olie daar dan ver vandaan: vet en olie maken een condoom minder betrouwbaar. Meer oliën en kaarsen vindt u bij sensuele massage; hoe u een massage geeft, leest u in erotische massage leren.

Speel een spel. Ultiem Verlangen is een bordspel voor twee. Drie stellen hebben het spel voor ons gespeeld; twee gaven een 8. Renske vond 'de intieme vragen het leukst'. Haar kanttekeningen: 'veel opdrachten waren voor hen niet bijzonder spannend, en het spel is sterk man-vrouw ingericht, waardoor er voor stellen van hetzelfde geslacht veel kaarten afvallen'.

Een toetje in bed. Chocolade-aardbeien zijn zo gemaakt; het recept staat in een romantische afsluiter in bed.

Voor na het diner

Bekijk alles voor samen

Waarom ruikt de plas naar asperges?

Na asperges kan uw plas naar zwavel ruiken, doordat er bij het verteren van asperges sterk ruikende zwavelstoffen ontstaan die u via de plas weer kwijtraakt. Niets nieuws onder de zon: de Franse plantkundige Louis Lémery schreef in 1702 al dat 'iedereen' dat wist. Toch ruikt lang niet iedereen het. Ongeveer zes op de tien mensen merken die geur bij zichzelf niet duidelijk op (bron).

Of u het ruikt, zit in de familie: het hangt samen met erfelijke verschillen in de reuk. En wie het bij zichzelf niet ruikt, ruikt het ook niet bij een ander. Zegt de een er na het diner iets van en ruikt de ander niets, dan heeft u allebei gelijk.

Tot slot. Blijven er asperges over? Snijd ze de volgende ochtend in stukjes, roer ze door een omelet en breng die uw lief op bed. Eieren heeft u vast nog over.

Voor een sensuele massage

Bekijk alles voor een massage

Veelgestelde vragen

Waarom worden asperges een afrodisiacum genoemd?

Die naam is eeuwenoud. In De geurige tuin (The Perfumed Garden), het liefdeshandboek van een sjeik uit Tunis, staat een gerecht van asperges met eidooiers dat de kracht in bed zou vergroten. De Kamasutra noemt een familielid van de asperge in een lentedrankje. Bewijs dat asperges de zin in seks vergroten, vonden wij niet.

Hoe lang is het aspergeseizoen in Nederland?

Het aspergeseizoen in Nederland loopt van ongeveer half april tot 24 juni, Sint-Jan. Daarna houden de telers ermee op, zodat de plant weer op krachten komt voor het volgende jaar. Met plastic folie op de akker zijn de eerste asperges soms wat eerder.

Hoe herkent u verse asperges van goede kwaliteit?

Verse asperges zien er niet dof uit, voelen stevig aan en zijn nog wat vochtig. Druk met het puntje van uw nagel op de asperge: ziet u nog wat vocht, dan zijn ze vers. En piepen twee stengels als u ze tegen elkaar wrijft, dan zit u ook goed. Goede witte asperges zijn recht en helder wit, met een gesloten kopje zonder verkleuring.

Hoe bewaart u asperges het best?

Asperges bewaart u het best in een vochtige, schone theedoek onder in de koelkast, meteen nadat u ze thuis uit de verpakking heeft gehaald. Zo blijven ze een dag of twee, drie goed. Geblancheerd kunnen ze tot een jaar in de vriezer.

Hoe lang kookt u dikke witte asperges?

Dikke witte asperges (AA) kookt u 8 tot 10 minuten en laat u daarna met het vuur uit ongeveer 10 minuten nagaren in het kookwater. Alleen heel dikke asperges (AAA) krijgen ongeveer 13 minuten, met daarna ook 10 minuten nagaren. Twijfelt u, prik dan met een mesje in het dikke uiteinde: glijdt het er zonder weerstand in, dan zijn ze gaar. Groene asperges zijn in 6 minuten gaar.

Welke wijn past het best bij asperges?

Bij asperges past het best een niet al te droge witte wijn, en wij vinden die uit de Elzas het lekkerst. Houdt u meer van fris en droog, dan kan een Sauvignon Blanc of een Grüner Veltliner ook, en bubbels passen altijd bij een romantisch diner. Liever zonder alcohol? Alcoholvrije bubbels zijn net zo feestelijk.

Zijn asperges gezond?

Ja, asperges zijn gezonde groente. Ze zijn vooral water, met flink wat folaat en vitamine K en daarnaast kalium, fosfor en calcium.

Waarom ruikt de plas naar asperges?

De plas ruikt naar asperges doordat er bij het verteren sterk ruikende zwavelstoffen ontstaan die u via de plas kwijtraakt. Niet iedereen ruikt dat: ongeveer zes op de tien mensen merken het bij zichzelf niet duidelijk op. Dat hangt samen met erfelijke verschillen in de reuk.

Bronnen en verantwoording

Gebaseerd op de bronnen hieronder en onze productpagina's; de receptmaten, de nagaartijd en de kooktijd voor heel dikke asperges zijn onze eigen keuze.

  1. Shamloul R (2010). Natural aphrodisiacs. The Journal of Sexual Medicine, 7(1 Pt 1). bekijk bron
  2. RIVM. NEVO-online, versie 2025 9.0: asperge witte gekookt (957) en asperge groene gekookt (5493). bekijk bron
  3. Ademola J, Mahajan S, Srivathsan M, Langade D (2026). Effects of Shatavari (Asparagus racemosus) Root Extract on Sexual Wellness in Women: Findings from a Prospective, Randomized, Double-Blind, Three-Arm, Parallel-Group, Placebo-Controlled Study. International Journal of Women's Health, 18. bekijk bron
  4. Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (2026). NVWA waarschuwt: gevaarlijke stoffen in meerdere libidoverhogende middelen. bekijk bron
  5. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (2019). Productdossier BOB Brabantse Wal Asperges. bekijk bron
  6. Vatsyayana. The Kama Sutra of Vatsyayana. Engelse vertaling van Richard F. Burton, Bhagavanlal Indrajit en Shivaram Parashuram Bhide, Project Gutenberg. bekijk bron
  7. Nefzaui. Der duftende Garten des Scheik Nefzaui: Vorbemerkungen des französischen Übersetzers. Duitse vertaling van The Perfumed Garden (De geurige tuin), Projekt Gutenberg. bekijk bron
  8. Nefzaui. Der duftende Garten des Scheik Nefzaui: über den günstigen Einfluß des Eierfressens auf den Liebesakt. Duitse vertaling van The Perfumed Garden (De geurige tuin), Projekt Gutenberg. bekijk bron
  9. Consumentenbond, Gezondgids (2025). Aspergetijd. bekijk bron
  10. Voedingscentrum. Bewaaradvies asperges, rauw. bekijk bron
  11. Voedingscentrum. Hoe kook ik? Kooktijden en hoeveelheden van groente. bekijk bron
  12. De Paarse Keizerin. Productpagina massagekaars Aphrodisia, gebruik en veiligheid volgens de fabrikant. bekijk bron
  13. Soa Aids Nederland. Condooms. bekijk bron
  14. De Paarse Keizerin. Productpagina Ultiem Verlangen, door ons getest. bekijk bron
  15. Markt SC, Nuttall E, Turman C e.a. (2016). Sniffing out significant "Pee values": genome wide association study of asparagus anosmia. BMJ, 355. bekijk bron

Laatst bijgewerkt op 20 oktober 2026.

Leestips van de Keizerin

Reactie plaatsen

Let op: opmerkingen moeten worden goedgekeurd voordat ze worden gepubliceerd.