Door Suze Keizers, redactie De Paarse Keizerin. Geplaatst op 2026-04-25. Laatst inhoudelijk bijgewerkt en gecontroleerd op 2026-06-05.

Inhoudsopgave

PGAD (persistent genital arousal disorder), in het Nederlands ook wel constante seksuele opwinding of aanhoudende genitale opwinding genoemd, is een aandoening waarbij u voortdurend of telkens terugkerend genitaal opgewonden bent zonder dat u zin heeft in seks. De opwinding voelt als tintelen, kloppen, druk of een pre-orgasme dat niet komt. Een orgasme brengt geen of slechts korte verlichting. Naar schatting heeft 1 procent van de vrouwen ermee te maken, ongeveer 70.000 in Nederland.

U voelt het al dagen. Een tintelen, een kloppen, een druk tussen uw benen die lijkt op opwinding, maar dan zonder dat u ergens zin in heeft. Een orgasme brengt even verlichting, en dan komt het terug. Soms uren, soms dagen, soms weken achter elkaar.

Als u dit herkent, bent u niet gek en u bent niet alleen. De aandoening is zeldzaam, slecht bekend bij veel huisartsen, en voor wie het heeft bijzonder eenzaam. Want hoe legt u uit dat uw lichaam opgewonden is terwijl u het niet bent?

In dit artikel leest u wat PGAD is, waarom uw lichaam zo reageert, hoe u ermee leeft, en vooral: hoe u uw seksleven en uw relatie overeind houdt ondanks de klachten.

Wat is PGAD?

PGAD staat voor persistent genital arousal disorder. Letterlijk vertaald: aanhoudende stoornis in genitale opwinding. Een officiële Nederlandse term bestaat niet; in gesprekken hoort u ook wel restless genital syndrome (ReGS) of de oudere benaming persistent sexual arousal syndrome (PSAS). Drie namen, één aandoening.

Kenmerkend is een voortdurende of telkens terugkerende genitale opwinding zonder seksueel verlangen, die niet of slechts kortdurend afneemt met een orgasme. Uw lichaam gedraagt zich alsof het op het randje van klaarkomen staat, terwijl uw hoofd daar helemaal niet mee bezig is.

De vijf internationale diagnostische criteria

Artsen hanteren vijf internationale criteria voor de diagnose:

  1. De opwinding houdt langer aan dan normaal
  2. Verdwijnt niet met één orgasme
  3. Gaat niet gepaard met verlangen
  4. Treedt ook op zonder enige seksuele prikkel
  5. Wordt ervaren als ongewenst en belastend

Wanneer u zich in deze vijf punten herkent, is het de moeite waard om daar met een specialist naar te kijken.

PGAD is zeldzaam. Onderzoek schat dat ongeveer één procent van de vrouwen ermee te maken krijgt. Bij mannen is de aandoening beschreven maar nog veel zeldzamer. De werkelijke aantallen liggen vermoedelijk hoger: veel vrouwen schamen zich en durven er niet over te praten, zelfs niet met hun arts.

Belangrijk om te weten: PGAD is geen psychische aandoening en ook geen teken van een overactief libido. Het is een lichamelijke reactie die buiten uw wil om optreedt. Uw brein en uw zenuwstelsel sturen signalen die niet kloppen, maar de sensaties zijn daarom niet minder echt.

Symptomen van PGAD: herkent u zich hierin?

De symptomen van PGAD verschillen per persoon, maar er zijn patronen. De sensaties zitten meestal rond de clitoris, de vulva, de schaamlippen, de vagina, en soms het perineum of de anus. Vrouwen beschrijven het als tintelen, kloppen, bonzen, een drukkend of branderig gevoel, of als een pre-orgasme dat maar niet komt. Soms komen er spontane orgasmes die geen verlichting brengen, of die er juist voor zorgen dat de klachten erger terugkomen.

De intensiteit wisselt. Bij sommige vrouwen is het een voortdurende achtergrondpresentie, bij anderen komt het in golven van uren tot dagen. In enkele gevallen houden de klachten weken achtereen aan.

Veelvoorkomende triggers

Triggers zijn vaak alledaagse dingen:

  • Zitten, zeker langdurig of op een harde stoel
  • Autorijden
  • Fietsen
  • Strakke kleding
  • Stress, schrikken, ergernis
  • Soms ook een massage of seksuele activiteit zelf

Opvallend vaak wordt de klacht 's avonds of 's nachts erger, wanneer het lichaam tot rust zou moeten komen.

Rond PGAD zit vaak een krans van andere klachten. Restless legs syndrome (onrustige benen) en een overactieve blaas komen bij een groot deel van de vrouwen ook voor. Dat is geen toeval: Nederlandse onderzoekers hebben deze combinatie zelfs onder één koepelnaam willen vatten, namelijk restless genital syndrome (ReGS).

Komt PGAD ook voor bij mannen?

Ja, al is het zeldzaam. Bij mannen uit het zich in tintelingen in het bekkengebied, uitstralend naar liezen, penis en scrotum. De klachten worden soms vergeleken met priapisme, een ongewenste, langdurige erectie zonder seksuele prikkels. Ook bij mannen geldt: de opwinding die het lichaam vertoont, heeft niets met verlangen te maken. De schaamte is zo mogelijk nog groter dan bij vrouwen, omdat erover praten bijna onmogelijk voelt.

PGAD is niet hetzelfde als

PGAD wordt vaak verward met andere aandoeningen, en dat is niet verwonderlijk. De klachten overlappen, de terminologie is verwarrend, en zelfs artsen slaan soms de plank mis. Een helder overzicht helpt:

Aandoening Wat voelt u? Is er zin in seks? Waar zit het probleem?
PGAD Tintelen, kloppen, druk, pre-orgasme-gevoel in clitoris, vulva of vagina Nee, juist niet Zenuw, bekkenbodem, stresssysteem
Hyperseksualiteit Hunkering, seksuele gedachten, drang Ja, voortdurend Verlangen (mentaal)
Vulvodynie Branderige of stekende pijn, prikkeling bij aanraking Vaak wél, maar seks doet pijn Zenuwen in de vulva
Overactieve bekkenbodem Druk, pijn, moeite met plassen of vrijen Kan variëren Spierspanning bekken
Restless legs syndrome Onrustige, tintelende benen, vooral 's avonds Niet gerelateerd Zenuwen plus dopamine-systeem

Deze verschillen zijn belangrijk, want ze bepalen welke behandeling werkt. Bij hyperseksualiteit zit de kern in het verlangen zelf en helpt psychotherapie. Bij vulvodynie draait behandeling om zenuwpijn en pijnverwerking. Bij PGAD gaat het om een foutsignaal in het zenuwstelsel, en daar zijn hele andere wegen nodig.

Een laatste verwarring die u vaak hoort: PGAD zou een luxeprobleem zijn. Het tegendeel is waar. Vrouwen met PGAD hebben vaak minder seksueel plezier dan gemiddeld, niet meer. De opwinding die hun lichaam vertoont, is los komen te staan van alles wat seks met plezier te maken heeft.

Waar komt PGAD vandaan?

De eerlijke waarheid is dat de wetenschap de oorzaak van PGAD nog niet sluitend kent. Wat wel vaststaat: het is zelden één ding. PGAD wordt tegenwoordig gezien als een multifactorieel probleem, waarbij meerdere systemen in uw lichaam tegelijk uit balans zijn geraakt.

Zenuwstelsel en bekkenbodem

De meest besproken theorie wijst naar een overprikkelde zenuw in het bekken, vaak de nervus pudendus of een zijtak daarvan die naar de clitoris loopt. Een te gespannen bekkenbodem kan die zenuw als het ware in de knel zetten, waardoor uw brein signalen ontvangt die het als opwinding interpreteert. Vergelijk het met een slapende arm: de sensatie is echt, maar er is niets mis met uw arm zelf.

Stress en een overalert zenuwstelsel

Veel seksuologen en onderzoekers zien een rode draad: het autonome zenuwstelsel blijft op scherp staan, ook als er geen gevaar meer is. Dat komt vaak na een stressvolle gebeurtenis rond het bekken (een zware bevalling, operatie, trauma) of door een opeenstapeling van chronische spanning, burn-out of onverwerkt seksueel trauma.

Medicatie

Bij een deel van de vrouwen beginnen de klachten bij het starten of, vaker nog, bij het stoppen van SSRI-antidepressiva. Hormonale middelen kunnen ook een rol spelen.

Vaatafwijkingen en cysten

In een minderheid van de gevallen liggen bekkenvarices (spataderen in het bekken) of tarlovcysten aan de basis. Deze zijn met beeldvorming op te sporen.

Bij veel vrouwen wijzen meerdere van deze sporen tegelijk de weg. Een goede behandelaar zoekt daarom altijd breed.

“

Voor partners: als haar lichaam opgewonden lijkt maar zij geen zin heeft

Dit lijkt op het tegenovergestelde van wat u zou denken. Haar lichaam vertoont tekenen die u kent als opwinding: doorbloeding, vochtigheid, een pre-orgasme-gevoel. En toch heeft ze geen zin. Sterker nog: de sensaties maken haar moe, en ze zou er het liefst van af zijn.

Dat is precies wat PGAD is. Haar zenuwstelsel stuurt signalen die niet stroken met wat ze voelt in haar hoofd. Als u deze tekenen leest als een uitnodiging, heeft ze het extra zwaar. Wat helpt: geloof haar op haar woord. Wat haar lichaam doet, zegt op dit moment niets over haar verlangen naar u. Vraag wat ze nodig heeft. Soms is dat afstand, soms nabijheid zonder druk. U bent haar bondgenoot.

De vicieuze cirkel doorbreken

PGAD houdt zichzelf vaak in stand via een cirkel. De sensatie komt op, u schrikt, u gaat er mentaal tegenaan, uw bekkenbodem spant zich aan, de zenuw raakt verder bekneld, en de sensatie wordt sterker. Dat maakt u banger of moedelozer, en de cirkel draait door.

Daarom zeggen ervaren behandelaars iets dat tegenintuïtief klinkt: blijf zoveel mogelijk van het bekkengebied af. Elke nieuwe prikkeling, elk onderzoek, elke mechanische aanpak van de spieren kan het alarmsysteem opnieuw activeren. De sleutel ligt zelden in het bekken zelf, maar in het zenuwstelsel dat daarboven de signalen verkeerd leest.

De behandeling van PGAD draait dan ook in de kern om uw autonome zenuwstelsel tot rust brengen. Dat gaat niet van de ene op de andere dag. Het vraagt geduld, herhaling, en de wil om op een andere manier met uw lichaam om te gaan. Onder stress en spanning worden de klachten voorspelbaar erger. Onder rust, herhaalde geruststelling en de juiste professionele begeleiding verzachten ze.

Leven met PGAD: wat in de praktijk helpt

Er is geen standaardrecept dat bij iedereen werkt, maar een aantal aanpassingen brengen bij veel vrouwen verlichting. U mag hiermee experimenteren:

Houding en beweging

Vermijd lang zitten op harde oppervlakken. Een gelkussen of een zitring met uitsparing in het midden haalt druk weg van de schaamzenuw. Als u veel fietst, zoek dan een zadel zonder lange neus (een zogeheten noseless saddle). Wissel af tussen zitten en staan. Rechtop bewegen, een stukje wandelen of zachte yoga helpen om de bekkenbodem los te laten.

Kleding

Strakke broeken, strings en te knellende ondergoed houden de druk op het gebied vast. Ruimere kleding en katoenen ondergoed geven rust.

Afleiding en koude

Een koud kompres op de onderrug of liezen kan een acute opflakkering temperen. Ook afleiding werkt: een wandeling, een gesprek, werk dat uw hoofd in beslag neemt. Wat werkt, is per vrouw verschillend.

Mindfulness en ademwerk

Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat mindfulness-technieken vrouwen met PGAD helpen om de sensaties beter te verdragen en er minder angstig op te reageren. De klachten verdwijnen er niet door, maar de emotionele lading neemt af. Dat maakt ruimte voor herstel.

Bekkenbodemtherapie, mits passend

Voor sommige vrouwen met een aantoonbaar overactieve bekkenbodem kan gerichte bekkenbodemtherapie verlichting geven, maar alleen onder begeleiding van een therapeut die PGAD kent.

Uw seksleven en relatie overeind houden

Een van de hardste dingen aan PGAD is dat de aandoening uw seksleven raakt op een manier die van buitenaf niet te begrijpen is. Orgasme geeft geen verlichting, penetratie kan de klachten erger maken, en uw lichaam voelt soms onvoorspelbaar aan. Toch hoeft seks niet te verdwijnen uit uw leven. Het vraagt alleen een andere benadering.

Stop met het jagen op orgasme

Bij PGAD is klaarkomen vaak niet het doel. Sterker nog: herhaaldelijk masturberen om verlichting te krijgen, houdt het alarmsysteem in stand. Geef uzelf en uw partner toestemming om seks te exploreren zonder orgasme als eindpunt.

Begin bij veilige vormen van intimiteit

Seks zonder penetratie is vaak een veilig vertrekpunt. Denk aan zoenen, strelen, vasthouden, elkaar uit de kleren helpen zonder dat er iets moet. Voor sommige vrouwen werkt directe clitorale aanraking niet, voor anderen juist wel. U leert uw eigen lichaam kennen door voorzichtig te proberen.

Streeloefeningen

De techniek die bekendstaat als sensate focus, en die wij uitwerken in ons artikel over streeloefeningen, is bij PGAD bijzonder bruikbaar. U en uw partner raken elkaar om de beurt aan, zonder seksueel doel. Het haalt de prestatiedruk eraf en traint uw zenuwstelsel om aanraking weer te verbinden met veiligheid in plaats van alarm.

Praat erover

Met uw partner, met een seksuoloog, met wie u vertrouwt. Stilte voedt schaamte, woorden halen er de lucht uit. Hoe meer uw partner begrijpt wat u voelt, hoe minder u hoeft uit te leggen op de momenten dat u dat niet kunt.

“

Voor uw partner: intimiteit zonder dat u haar daartoe duwt

De verleiding ligt op de loer om verlichting te willen bieden. U ziet haar lijden, u wilt helpen, en seks lijkt logisch want haar lichaam lijkt er klaar voor. Dat is precies de valkuil. Bij PGAD is haar lichaam niet klaar voor seks; het stuurt verwarde signalen uit.

Wat ze wel van u nodig heeft, is geduld en nabijheid zonder agenda. Een knuffel op de bank zonder dat daar iets uit moet komen. Een hand op haar rug terwijl ze in slaap valt. Een compliment dat niks met seks te maken heeft. Onderzoek over partnerondersteuning bij seksuele aandoeningen wijst erop dat een ondersteunende, niet-eisende houding van de partner helpt bij de aanpassing. Uw rust wordt haar rust.

Zachte aanraking en massage bij PGAD

Zachte massage en sensate-focus-oefeningen kunnen helpen om uw zenuwstelsel weer te verbinden met veilige aanraking, in plaats van alarm. Deze massage-producten ondersteunen die aanpak.

Bekijk alle

Welke hulp zoekt u, en waar?

PGAD vraagt om een behandelaar die de aandoening kent. Helaas zijn dat er in Nederland en België maar een beperkt aantal. Hieronder een route die voor de meeste vrouwen werkt.

Begin bij uw huisarts, maar wees voorbereid

Niet elke arts kent PGAD. Neem dit artikel mee, of druk het artikel van Sensoa af, en vraag gericht om doorverwijzing. Aandringen is soms nodig; u verzint dit niet.

Ga naar een seksuoloog met ervaring in PGAD

In Nederland vindt u erkende specialisten via de NVVS (Nederlandse Vereniging voor Seksuologie). In België via de VVS (Vlaamse Vereniging voor Seksuologie). Enkele klinieken, zoals SHE Health Clinics, hebben eigen zorgpaden voor PGAD.

Overweeg een multidisciplinair traject

De beste resultaten worden geboekt in een team: seksuoloog, bekkenfysiotherapeut met PGAD-ervaring, psycholoog gericht op stress of trauma, en soms een gynaecoloog of uroloog voor aanvullend onderzoek.

Zorg voor uw mentale gezondheid

PGAD kan zwaar drukken op uw stemming en op hoe u naar uzelf kijkt. Blijf er niet mee zitten wanneer u het even niet meer ziet zitten. In Nederland kunt u terecht bij 113 (Zelfmoordpreventie, dag en nacht bereikbaar) of in België bij 1813 (Zelfmoordlijn). Uw klachten zijn medisch, niet ingebeeld. Hulp is er, ook voor hoe u zich erbij voelt.

Tot slot

PGAD is een van die aandoeningen waar u niet om gevraagd heeft, die weinig mensen kennen, en die om de meest intieme plek van uw lichaam gaat. Dat maakt het eenzaam. Zeker in de eerste maanden of jaren, wanneer u nog geen naam heeft voor wat u voelt en zich afvraagt of u gek aan het worden bent.

U bent dat niet. Uw klachten zijn echt. Uw lichaam heeft een probleem in een systeem dat u niet zelf heeft veroorzaakt, en waar u zich zeker niet voor hoeft te schamen. Er zijn artsen die u begrijpen, behandelingen die voor veel vrouwen verlichting brengen, en genoeg voorbeelden van vrouwen die na een lange weg weer rust in hun lichaam hebben gevonden.

Wees geduldig met uzelf. Zoek de juiste hulp. En weet dat intimiteit, ook die met uw partner, breder is dan wat PGAD u soms lijkt af te pakken.

Verder lezen

Wilt u meer weten over gerelateerde onderwerpen? Deze artikelen kunnen u verder helpen:

Zeldzame of lastig erkende aandoeningen

Bekkenbodem en seksualiteit

Stress, medicatie en seksleven

Samen intimiteit behouden

Bronnen en verantwoording

De inhoud van dit artikel is gebaseerd op de volgende wetenschappelijke en medische bronnen:

Dit artikel is informatief en vervangt geen medisch advies. Heeft u klachten die op PGAD lijken, neem dan contact op met uw huisarts of een seksuoloog.

Veelgestelde vragen

Wat is PGAD?

PGAD staat voor persistent genital arousal disorder, een zeldzame aandoening waarbij u voortdurend of telkens terugkerend genitaal opgewonden bent, zonder dat u zin heeft in seks. De opwinding voelt als tintelen, kloppen, druk of een pre-orgasme dat niet komt. Een orgasme brengt geen of slechts korte verlichting. De klachten kunnen uren, dagen of zelfs weken aanhouden en hebben grote impact op het dagelijks leven.

Wat is het verschil tussen PGAD en hyperseksualiteit?

Bij hyperseksualiteit draait alles om een sterk verlangen naar seks; de drang zit in uw hoofd. Bij PGAD is het precies omgekeerd: uw lichaam vertoont opwindingssignalen zonder dat u enig verlangen naar seks voelt. PGAD is dus geen overdreven libido, maar een foutsignaal in het zenuwstelsel. Het verwarren van de twee leidt vaak tot onnodige schaamte en een verkeerd behandelplan.

Waardoor ontstaat PGAD?

PGAD is meestal multifactorieel. De meest besproken oorzaken zijn een overprikkelde zenuw in het bekken (vaak samen met een te gespannen bekkenbodem), een overalert autonoom zenuwstelsel na stress of trauma, bijwerkingen van bepaalde antidepressiva (SSRI's) of van het stoppen ermee, en in een minderheid van de gevallen vaatafwijkingen of tarlovcysten. Bij veel vrouwen spelen meerdere oorzaken tegelijk.

Gaat PGAD vanzelf weg?

Meestal niet zonder behandeling. PGAD is in de regel chronisch, maar wel beheersbaar. Met de juiste multidisciplinaire aanpak, gericht op het tot rust brengen van uw zenuwstelsel, rapporteren veel vrouwen een belangrijke vermindering van klachten. Het is zelden een kwestie van weken; reken op maanden tot jaren van herstel, met stappen voor- en achteruit.

Komt PGAD ook bij mannen voor?

Ja, al is het zeldzamer. Bij mannen uit PGAD zich in tintelingen in het bekken die uitstralen naar liezen, penis en scrotum, en soms in priapisme (een langdurige erectie zonder seksuele prikkels). Het onderliggende mechanisme lijkt vergelijkbaar: een foutsignaal in het zenuwstelsel. Ook bij mannen staat de opwinding volledig los van seksueel verlangen.

Kan ik nog vrijen met PGAD?

Ja, al vraagt het aanpassing. Veel vrouwen ervaren dat orgasme-gerichte seks de klachten eerder erger dan beter maakt. Wat vaak wel werkt: seks zonder penetratie, streeloefeningen zonder doel, vormen van intimiteit die uw zenuwstelsel niet triggeren. Open communicatie met uw partner is hierbij onmisbaar. Intimiteit is breder dan orgasme, en bij PGAD leert u dat op een heel concrete manier.

Welke arts helpt bij PGAD?

Begin bij uw huisarts en vraag gericht om doorverwijzing. Seksuologen met PGAD-ervaring vindt u in Nederland via de NVVS en in België via de VVS. Aanvullend zijn een bekkenfysiotherapeut (met PGAD-kennis), een psycholoog gericht op stress of trauma, en soms een gynaecoloog betrokken. Een multidisciplinair team geeft doorgaans de beste resultaten.

Is PGAD hetzelfde als Restless Genital Syndrome?

Grotendeels ja. Restless Genital Syndrome (ReGS) is een door Nederlandse onderzoekers voorgestelde naam voor dezelfde aandoening, omdat deze vaak samengaat met restless legs syndrome en een overactieve blaas. De oudere term PSAS (persistent sexual arousal syndrome) wordt tegenwoordig als onjuist beschouwd, omdat het woord 'sexual' ten onrechte suggereert dat er sprake is van seksuele opwinding met verlangen. PGAD is de internationaal meest gebruikte term.

Gerelateerde artikelen

Reactie plaatsen

Let op: opmerkingen moeten worden goedgekeurd voordat ze worden gepubliceerd.