Het korte antwoord

Lichen sclerosus bij mannen zit vooral op de eikel en de voorhuid, en wordt daar vaak laat herkend. Maak een afspraak bij de huisarts als u meer dan een van deze punten herkent: witte of glanzende harde plekjes met een perkamentachtig gevoel, jeuk en een branderig gevoel, terugkerende scheurtjes en wondjes, pijn bij een erectie of bij het vrijen, een voorhuid die strakker wordt of niet meer terug te trekken is, of plasklachten zoals een dunne harde straal. Littekenweefsel dat er eenmaal zit, gaat niet meer weg.

De huisarts verwijst zo nodig door naar de dermatoloog of uroloog. De behandeling ziet er meestal zo uit:

  • Een vette zalf zonder medicijnen, bijvoorbeeld cetomacrogolzalf (binnenkort verkrijgbaar), een paar keer per dag.
  • Een sterke hormoonzalf van de arts, meestal clobetasol of mometason: eerst een keer per dag, na ongeveer vier weken nog een tot vier keer per week. Dat doorsmeren volgens schema is het belangrijkste deel van de behandeling, ook als u niets meer voelt.
  • Helpt de hormoonzalf onvoldoende of geeft die bijwerkingen, dan is tacrolimuszalf een alternatief.
  • Blijft de voorhuid te strak of is hij vergroeid met de eikel, dan kan de uroloog een besnijdenis voorstellen. Bij mannen bij wie de aandoening tot de voorhuid beperkt blijft, is die volgens de Nederlandse richtlijn in 92 procent van de gevallen genezend. Er kan wel gevoelsverlies optreden, en controle bij de dermatoloog blijft nodig.

Dagelijks: was alleen met water zonder zeep, dep goed droog, droog goed af na het plassen, draag katoenen ondergoed en krab niet. Voor seks geldt een eenvoudige regel: wrijving is het probleem, glijmiddel is de oplossing. Kies iets parfumvrijs zonder verwarmende toevoegingen en neem zo nodig een andere houding. Genezen kunt u er niet van, maar behandeling maakt de klachten minder en verkleint de kans op blijvende schade.

Wilt u weten wat in uw situatie helpt? Twee vragen in de keuzewijzer en u krijgt de adviezen uit dit artikel die bij u passen.

Deze blog hoort bij ons overzicht over lichen sclerosus4 blogs: seks, glijmiddel en dilators, ervaringen en bij mannenBekijk alle onderwerpenSluiten
Keuzewijzer

Wat past bij uw situatie

Twee korte vragen. De adviezen hieronder komen uit dit artikel en vervangen het advies van uw arts niet.

Waar loopt u bij het vrijen tegenaan?
Heeft u ook plekken rond de anus?

Weet u het niet zeker, kies dan de onderste optie en bespreek het eerst met uw huisarts of dermatoloog.

Begin bij glijmiddel

Wrijving is het probleem, glijmiddel is de oplossing. Kies iets parfumvrijs zonder verwarmende toevoegingen, bijvoorbeeld Pjur Med Premium Glide. Kies zo nodig een andere houding, en heeft u na het vrijen een paar dagen nodig voordat de huid rustig is, neem die dan.

Bekijk Pjur Med Premium Glide

Glijmiddel, en laat de plekken beoordelen

Voor het vrijen geldt hetzelfde: parfumvrij glijmiddel zonder verwarmende toevoegingen vermindert de wrijving. Lichen sclerosus kan ook rond de anus zitten. Heeft u daar plekken, laat die dan beoordelen door uw arts en overleg voordat u anale stimulatie probeert.

Bekijk de glijmiddelen

Prostaatstimulatie als alternatief

De prostaat wordt via de anus bereikt, dus de aangedane huid blijft buiten schot. Veel mannen merken dat de huid rustiger blijft als er minder rek en wrijving op de voorhuid en de eikel komt. Om toch te kunnen genieten van seks is anale stimulatie wat ons betreft een onderbelicht alternatief. Dit kan al veilig tijdens een behandeling onder toezicht van de huisarts.

Gebruik altijd ruim glijmiddel op waterbasis en neem de tijd. Doet het pijn, stop dan en forceer niets.

Bekijk de prostaatvibrator voor beginners

Eerst overleggen, daarna pas anaal

Lichen sclerosus kan ook rond de anus zitten. Heeft u daar plekken, overleg dan eerst met uw arts voordat u anale stimulatie probeert, zeker als u net een ingreep achter de rug heeft. Ook zonder penetratie is er veel mogelijk: strelen, masturbatie met voldoende glijmiddel, en aandacht voor andere gevoelige plekken.

Bekijk Pjur Med Premium Glide

Lichen sclerosus wordt bijna altijd besproken als een vrouwenaandoening. Toch komt het ook bij mannen en jongens voor, op de eikel en de voorhuid, en juist daar wordt het laat herkend: de klachten worden lang aangezien voor een schimmel of een te strakke voorhuid. En dat is jammer, want vroeg behandelen voorkomt littekens.

De vrouwen in onze ervaringsverhalen over lichen sclerosus zochten soms jaren voordat iemand het beestje een naam gaf. Dat hoeft u als man niet ook mee te maken. Over vrijen met deze aandoening hebben we een apart artikel over lichen sclerosus en seks, met een ervaringsdeskundige en een seksuoloog aan het woord.

Wat lichen sclerosus bij mannen is

Lichen sclerosus is een chronische huidaandoening waarbij de huid minder soepel wordt en harder aanvoelt. Bij mannen zit het vooral op de eikel en de voorhuid, minder vaak rond de plasbuisopening, op de balzak of bij de anus. U ziet lichte, glanzende of juist verdikte plekken, soms met kleine blauwpaarse vlekjes. De huid rekt minder goed mee, waardoor er wondjes, scheurtjes en littekens kunnen ontstaan.

De oorzaak is niet precies bekend. Waarschijnlijk gaat het om een combinatie van een afweersysteem dat zich vergist, erfelijke gevoeligheid en irritatie door urine. Het kan op elke leeftijd beginnen, ook bij jongens. Genezen kunt u er helaas niet van, maar behandeling maakt de klachten minder en verkleint de kans op blijvende schade. Het gaat met golven: rustige periodes en periodes waarin de huid weer opspeelt.

Wordt de voorhuid door de aandoening te strak, dan kan de uroloog die ruimer maken, en zo nodig volgt een besnijdenis.

Symptomen die u serieus moet nemen

De symptomen van lichen sclerosus bij mannen zijn geen aanstellersklachten, en ze gaan zelden vanzelf over.

  • Witte of glanzende, harde plekjes op de eikel of voorhuid, met een perkamentachtig gevoel.
  • Jeuk en een branderig gevoel, vaak het eerste wat opvalt.
  • Scheurtjes en wondjes die terugkomen en littekens achterlaten.
  • Pijn bij een erectie en bij het vrijen, doordat de huid strak staat en niet meerekt.
  • Een voorhuid die strakker wordt en moeilijker of niet meer terug te trekken is, soms met vergroeiing van de voorhuid aan de eikel.
  • Plasklachten: een dunne harde straal, sproeien of moeilijk op gang komen, wat wijst op een vernauwing bij de plasbuisopening.

Herkent u hier meer dan een punt van, maak dan een afspraak bij de huisarts. Littekenweefsel dat er eenmaal zit, gaat niet meer weg.

Bij jongens is lichen sclerosus een van de meest voorkomende oorzaken van een voorhuid die niet meer terug te trekken is. Gaat dat bij uw zoon of kleinzoon niet vanzelf over of ontstaat het juist opnieuw, laat het dan beoordelen door de huisarts. Vroeg behandelen voorkomt littekenvorming.

Herkent u hier meer dan een punt van, maak dan een afspraak bij de huisarts.

Naar de huisarts, en dan

Bij klachten die op lichen sclerosus lijken is de huisarts de eerste stap; die verwijst zo nodig door naar de dermatoloog (de huidarts) of de uroloog. Meestal is aan de huid zelf al te zien wat er aan de hand is. Bij twijfel neemt de arts een klein stukje huid weg om onder de microscoop te bekijken.

Behandeling begint meestal meteen, ook als de klachten u meevallen: onbehandelde lichen sclerosus kan de huid blijvend veranderen.

Ziet u op tegen het moment dat de broek omlaag moet? Begrijpelijk, maar voor uw huisarts is het gewoon werk.

Hoe wordt het behandeld

De basis van de behandeling van lichen sclerosus bij mannen is een vette zalf zonder medicijnen, bijvoorbeeld cetomacrogolzalf, een paar keer per dag. Uw arts schrijft er een sterke hormoonzalf bij voor, meestal clobetasol of mometason: eerst een keer per dag, na ongeveer vier weken nog een tot vier keer per week. Dat doorsmeren volgens schema is het belangrijkste deel van de behandeling, ook als u niets meer voelt. Juist als het rustig wordt, blijft de tube makkelijk in de kast liggen. Helpt de hormoonzalf onvoldoende of geeft die bijwerkingen, dan is tacrolimuszalf een alternatief.

Blijft de voorhuid ondanks zalf te strak staan of is hij vergroeid met de eikel, dan kan de uroloog een besnijdenis voorstellen. Artsen overwegen die als een ontstoken eikel of een te nauwe voorhuid door lichen sclerosus onvoldoende op de zalf reageert. Blijft de aandoening tot de voorhuid beperkt, dan geneest de ingreep 92 procent van de mannen. Twee dingen horen daarbij: een besnijdenis kan gevoel kosten, en daarmee ook iets van het plezier bij het vrijen, en controle bij de dermatoloog blijft ook daarna nodig. Bij een vernauwde plasbuisopening kiest de uroloog de techniek met de meeste kans van slagen.

Over het risico op kanker kunnen we kort zijn. Mannen met lichen sclerosus hebben een grotere kans op peniskanker. Dat is de reden voor controle bij de arts, en geen reden voor paniek. Bekijk uw penis, eikel, voorhuid, balzak en anus bijvoorbeeld een keer per maand (een handspiegel helpt). Laat een wondje dat niet geneest, een bultje, een zweertje of een verharde of verdikte plek altijd snel beoordelen.

Ook als de klachten weg zijn blijft controle nodig. Meestal spreekt uw arts een controle af die in het begin vaker plaatsvindt en daarna ongeveer jaarlijks. Dat maandelijkse kijken van uzelf blijft daarnaast gewoon nodig.

Dat doorsmeren volgens schema is het belangrijkste deel van de behandeling, ook als u niets meer voelt.
Witte pompflacon pjur med Sensitive glijmiddel op waterbasis op een marmeren plank

Zelfzorg en intimiteit

Naast de zalf van uw arts scheelt dagelijkse verzorging veel.

  • Was alleen met water, zonder zeep, en dep daarna goed droog.
  • Droog goed af na het plassen, zodat er geen urine op de aangedane huid blijft.
  • Smeer een paar keer per dag vette zalf, zoals uw arts adviseert.
  • Draag katoenen ondergoed en vermijd kleding die schuurt.
  • Krab niet, hoe vervelend de jeuk ook is.
  • Niet roken is algemeen advies en telt hier extra mee voor uw huid.

Voor seks geldt een eenvoudige regel: wrijving is het probleem, glijmiddel is de oplossing. Doet vrijen pijn, kies dan zo nodig ook een andere houding. Kies iets parfumvrijs zonder verwarmende toevoegingen, bijvoorbeeld Pjur Med Premium Glide uit onze collectie Glijmiddelen. Welke basis waarmee samengaat en waar u bij condooms en speeltjes op moet letten, leest u in onze gids over glijmiddel bij lichen sclerosus. Heeft u na het vrijen een paar dagen nodig voordat de huid rustig is, neem die dan.

Mannen met lichen sclerosus dragen dezelfde last als vrouwen: dagelijkse jeuk en pijn, een seksleven dat verandert, en de neiging om het voor zich te houden. Praat erover, met uw partner of met uw huisarts. Hoe u dat gesprek thuis begint, daarvoor hebben we tips om met uw partner over pijn bij seks te praten. Lukt dat gesprek niet, vraag uw arts dan om een verwijzing naar een seksuoloog.

Let nog op dit: siliconenglijmiddel hoort niet op siliconen speeltjes, want het tast het materiaal aan. Gebruikt u een siliconen prostaatspeeltje, neem dan een glijmiddel op waterbasis en smeer tussendoor bij.

En de regel die Margriet Adriaanse van Stichting Lichen Sclerosus het hardst stelt: ga nooit penetratieseks hebben bij een actieve lichen sclerosus of een pijnlijke penis. Pijn is altijd een no-go. Haar volledige antwoord staat in ons hoofdartikel over lichen sclerosus en seks.

Heeft u na het vrijen een paar dagen nodig voordat de huid rustig is, neem die dan.

Intieme verzorging en glijmiddel

Bekijk alle intieme verzorging
Zwarte Vector+ prostaatmassager staand op een marmeren plank, van We-Vibe

Als penetratie lastig is

Maakt lichen sclerosus penetratie pijnlijk of onmogelijk, dan hoeft seks daar niet mee op te houden. Veel mannen merken dat de huid juist rustiger blijft als er minder rek en wrijving op de voorhuid en de eikel komt.

Prostaatstimulatie is dan wat ons betreft een onderbelicht alternatief. De prostaat wordt via de anus bereikt, dus de aangedane huid blijft buiten schot. Gebruik altijd ruim glijmiddel op waterbasis, neem de tijd en kies een model met een brede voet. Doet het pijn, stop dan en forceer niets. Hoe u dat rustig aanpakt, leest u in ons artikel over prostaatmassage.

Let op: lichen sclerosus kan ook rond de anus zitten. Heeft u daar plekken, overleg dan eerst met uw arts voordat u anale stimulatie probeert.

Ook zonder penetratie is er veel mogelijk: strelen, uzelf bevredigen met voldoende glijmiddel, en aandacht voor de andere plekjes waar u gevoelig bent. Overleg bij twijfel met uw arts, zeker als u net een ingreep achter de rug heeft.

Tot slot. Vertel uw partner wat u merkt, ook als dat geen gezellig gesprek is. En dat tweede lijstje is vaak langer dan u denkt.

Prostaatstimulatie als alternatief

Bekijk alle prostaattoys

Verder lezen

Bronnen en verantwoording

Dit artikel is gebaseerd op de bronnen hieronder: Nederlandse richtlijnen, erkende gezondheidsinstanties, de patiëntenvereniging en wetenschappelijke literatuur. Het vervangt geen medisch advies; bij twijfel of klachten is uw huisarts, dermatoloog of bekkenfysiotherapeut de eerste stap.

  1. Thuisarts.nl (NHG). Ik heb lichen sclerosus op mijn penis. bekijk bron
  2. Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV). Lichen sclerosus, chronische ontsteking van de huid. bekijk bron
  3. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase. Richtlijn Lichen sclerosus. bekijk bron
  4. Federatie Medisch Specialisten, Richtlijnendatabase. Richtlijn Behandeling voorhuidproblematiek. bekijk bron
  5. Stichting Lichen Sclerosus (patiëntenvereniging). Lichen Sclerosus Nederland. bekijk bron

Laatst bijgewerkt op 30 oktober 2026.

Veelgestelde vragen

Antwoorden op uw vragen KlikTik op een vraag voor het antwoord
Is lichen sclerosus besmettelijk?

Nee. Lichen sclerosus is niet besmettelijk en u krijgt het ook niet via seks. Dat staat zo beschreven door Thuisarts en Apotheek.nl.

Gaat het over na een besnijdenis?

Vaak geeft een besnijdenis duidelijke verbetering. Bij mannen bij wie de aandoening tot de voorhuid beperkt blijft, is de ingreep volgens de Nederlandse richtlijn in 92 procent van de gevallen genezend. Een garantie is het niet, en controle bij de dermatoloog blijft daarna nodig.

Mag ik gewoon seks hebben?

Ja. Gebruik glijmiddel, kies zo nodig een andere houding, en luister naar uw lichaam. Doet het pijn, stop dan en bespreek het met uw arts of een seksuoloog.

Is het kanker?

Nee. Mannen met lichen sclerosus hebben volgens Thuisarts wel een grotere kans op peniskanker. Daarom zijn de jaarlijkse controles belangrijk en laat u veranderingen altijd beoordelen.

Reactie plaatsen

Let op: opmerkingen moeten worden goedgekeurd voordat ze worden gepubliceerd.

Leestips van de Keizerin