Welk glijmiddel bij lichen sclerosus? En zo gebruikt u dilators veilig

Wat onderzoek zegt

Geen enkele Nederlandse richtlijn beveelt dilators aan als behandeling van lichen sclerosus. Wat er wel is, komt uit een Deens onderzoek onder vrouwen die net te horen hadden gekregen dat ze lichen sclerosus hebben. Daar was oefenen met dilators geen los huiswerk. Pas als een stel samen besloot weer naar seks met penetratie toe te werken, kregen ze uitgebreid uitleg over stap voor stap leren inbrengen, met de vingers of met dilators in oplopende maten. En dat alles binnen de begeleiding door een seksuoloog.

De onderzoekers zagen dat het oefenen samenging met een grotere vooruitgang in het seksleven dan begeleiding alleen. Maar daar hoort een voorbehoud bij, en dat maken de onderzoekers zelf ook: het gaat om een extra analyse binnen de groep die begeleiding kreeg, buiten de oorspronkelijke loting om. Een aanwijzing dus, geen bewijs.

Onze conclusie: een dilatorset werkt het beste binnen begeleiding, niet in plaats daarvan. Vraag uw arts om verwijzing naar een seksuoloog of bekkenfysiotherapeut.

Zo oefent u met een dilator

• Kies een rustig moment waarop u niet gestoord wordt, en zorg dat u warm en ontspannen ligt.
• Begin met de kleinste maat en blijf daar zolang u wilt. Er is geen volgende stap die u moet halen.
• Gebruik ruim glijmiddel, op de dilator en op uzelf. Bij siliconen dilators is dat waterbasis, en dan smeert u tussendoor bij.
• Breng hem langzaam in en laat hem liggen. Adem rustig in en uit. Het gaat om wennen, niet om bewegen en niet om rekken.
• Stop bij pijn. Pijn is altijd een no-go. Pijn leert uw lichaam zich te beschermen, en dat werkt averechts.
• Wilt u op een gegeven moment een andere maat proberen, dan is dat uw keus, niet het doel. Doe dat liefst in overleg met uw bekkenfysiotherapeut of seksuoloog.
• Reinig na gebruik met lauw water en milde zeep, en smeer uzelf daarna in.

Een dilator kiezen

Kies een set met een kleine startmaat, want daar begint en daar blijft het oefenen. De grotere maten in een set hoeft u nooit te gebruiken.

De Siliconen Dilator Set loopt in vijf maten op van 1,25 tot 3,25 cm diameter, in zacht siliconen dat snel de lichaamstemperatuur aanneemt. Wij lieten deze set testen door bekkenfysiotherapeuten en seksuologen; hun oordeel was positief. Onthoud wel: bij siliconen dilators gebruikt u waterbasis.

Wilt u dilators die ook kunnen trillen: de Dilatorset van Dr. Laura Berman, vijf maten met trilfunctie. De volledige keuze staat in Dilators en pelottes.

De rol van uw partner

Dilators hoeven geen eenzame oefening te zijn. Sommige vrouwen doen het liever alleen, anderen vinden het prettig als hun partner erbij is. Allebei is prima. (Hoe andere vrouwen daar zelf over praten, leest u in ervaringen met lichen sclerosus.) Wat wel helpt, is dat uw partner weet wat u doet en waarom. In het Deense onderzoek werden partners uitdrukkelijk aangemoedigd mee te komen, en Margriet Adriaanse raadt aan dat een partner ook meegaat naar de controles bij de arts.

Annette Akkermans geeft twee vragen mee die een partner gewoon kan stellen: of ze aangeraakt wil worden, en zo ja, hoe. Daarmee ligt de regie waar hij hoort, en hoeft niemand te gokken.

Wanneer u eerst naar arts of bekkenfysiotherapeut gaat

Ga eerst langs uw arts als u dit herkent: u heeft nooit een diagnose gehad, u heeft nu een opvlamming met kloofjes of wondjes, u bloedt bij aanraking, u merkt een bultje, zweertje of verdikking, of de vagina-ingang is duidelijk nauwer geworden. Zelf aan de slag gaan is dan niet verstandig.

Spant uw bekkenbodem bij de gedachte alleen al aan, vraag dan om een bekkenfysiotherapeut. Die leert u de spieren te ontspannen, en dat scheelt meer dan een grotere maat.

Tot slot. Zet het glijmiddel gewoon op het nachtkastje, naast de handcrème, en niet achter in een la. Wat binnen handbereik staat, pakt u ook.